توافق ایران و آمریکا بر سر تشکیل کارگروه‌های فنی؛ گامی به سوی صلح پایدار

در پی تحولات دیپلماتیک اخیر در ژوئن ۲۰۲۶، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران و رئیس هیئت مذاکره‌کننده فنی، اعلام کرد که دور جدید گفت‌وگوها با ایالات متحده در سوئیس با موفقیت به پایان رسیده است. بر اساس این توافق، دو طرف بر سر تشکیل چهار کارگروه تخصصی برای پیشبرد تفاهم‌نامه‌های امضا شده به توافق رسیده‌اند [۱][۵]. این کارگروه‌ها وظیفه دارند جزئیات فنی مربوط به لغو تحریم‌ها، مسائل هسته‌ای، بازسازی و توسعه اقتصادی، و همچنین مکانیسم‌های نظارت و اجرا را تدوین کنند [۲][۳].

جزئیات کارگروه‌های تخصصی و نقشه راه ۶۰ روزه طبق گزارش‌های منتشر شده، این چهار کارگروه تحت نظارت یک «کمیته عالی‌رتبه» فعالیت خواهند کرد که شامل مقامات ارشد سیاسی از جمله رئیس مجلس و وزیر امور خارجه ایران، معاون رئیس‌جمهور آمریکا (جی‌دی ونس) و نخست‌وزیران کشورهای میانجی یعنی قطر و پاکستان است [۳][۴]. هدف نهایی این ساختار جدید، دستیابی به یک توافق صلح جامع در چارچوب یک نقشه راه ۶۰ روزه است که از ابتدای هفته جاری کلید خورده است [۴]. غریب‌آبادی تأکید کرد که این گروه‌ها مسئولیت مستقیم پیگیری پرونده‌های حساس هسته‌ای و اقتصادی را بر عهده دارند تا از اجرای دقیق تعهدات اطمینان حاصل شود [۱][۲].

گشایش‌های اقتصادی و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این دور از مذاکرات، توافق بر سر آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران در دو مرحله ۶ میلیارد دلاری است [۱]. علاوه بر این، وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) مجوزهای کلی لازم برای صادرات نفت، محصولات پتروشیمی و خدمات مرتبط را صادر کرده است که گامی بزرگ در جهت کاهش فشارهای اقتصادی بر ایران محسوب می‌شود [۲][۵]. این منابع مالی قرار است علاوه بر خرید کالاهای اساسی، در پروژه‌های بازسازی زیرساخت‌هایی که در جریان تنش‌های ماه‌های اخیر آسیب دیده‌اند، هزینه شود [۳].

امنیت منطقه‌ای و چالش تنگه هرمز در کنار مسائل فنی و اقتصادی، طرفین بر سر ایجاد یک «واحد هماهنگی مشترک» برای جلوگیری از درگیری‌ها در لبنان و تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز توافق کرده‌اند [۱][۴]. این اقدام پس از آن صورت گرفت که ایران در واکنش به حملات اخیر، به طور موقت تنگه هرمز را بسته بود. اکنون با میانجی‌گری قطر و پاکستان، یک نقطه تماس مشترک برای تسهیل عبور ایمن کشتی‌های تجاری ایجاد شده است [۴][۵]. با این حال، ناظران بین‌المللی معتقدند که پایداری این توافق به میزان پایبندی طرفین به آتش‌بس در لبنان و توقف مداخلات نظامی بستگی دارد [۴].