تنش بی‌سابقه میان ایران و آمریکا؛ تهران واشینگتن را به «نقض آشکار» متهم کرد

امروز، ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶، منطقه خلیج فارس شاهد یکی از جدی‌ترین تنش‌های نظامی سال‌های اخیر میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا است. این درگیری‌ها در حالی رخ می‌دهد که طرفین تنها در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۸ خرداد ۱۴۰۵) تفاهم‌نامه‌ای را برای پایان دادن به مخاصمات امضا کرده بودند. اکنون با تبادل آتش در تنگه هرمز و حملات موشکی به پایگاه‌های منطقه‌ای، این توافق نوپا در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است [۱][۳].

حملات هوایی آمریکا و واکنش تند تهران جرقه دور جدید درگیری‌ها از زمانی زده شد که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد در پاسخ به حمله پهپادی به یک کشتی تجاری با پرچم سنگاپور در تنگه هرمز، حملات هوایی گسترده‌ای را علیه تأسیسات موشکی، پهپادی و راداری ایران در سواحل جنوبی، از جمله شهر سیریک، انجام داده است [۲][۴].

وزارت امور خارجه ایران بلافاصله با صدور بیانیه‌ای، این حملات را به شدت محکوم کرد. در این بیانیه تأکید شده است که حملات ارتش آمریکا «نقض آشکار» بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد و همچنین نقض صریح ماده اول تفاهم‌نامه صلح مورخ ۱۸ ژوئن است [۱][۵]. مقامات تهران مدعی هستند که واشینگتن با این اقدام، مسیر دیپلماسی را مسدود کرده و مسئولیت عواقب این تنش‌آفرینی مستقیماً بر عهده دولت آمریکا است.

پاسخ موشکی سپاه به پایگاه‌های آمریکا در کویت و بحرین در واکنش به حملات هوایی ایالات متحده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نخستین ساعات روز یکشنبه ۲۸ ژوئن، از انجام عملیات موشکی و پهپادی علیه مواضع نظامی آمریکا در منطقه خبر داد. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پایگاه هوایی «علی‌السالم» در کویت و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین هدف قرار گرفته‌اند [۲][۳].

سپاه پاسداران در بیانیه خود هشدار داد که هرگونه ماجراجویی جدید با «پاسخی کوبنده‌تر» مواجه خواهد شد. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی تهدیدآمیز اعلام کرده است که اگر ایران به توافق آتش‌بس پایبند نباشد، ارتش آمریکا «کار را تمام خواهد کرد» [۴]. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز تأکید کرده است که «خشونت با خشونت پاسخ داده خواهد شد» [۲].

دیپلماسی در بن‌بست و نگرانی‌های جهانی این بحران در زمانی رخ می‌دهد که قرار بود هیئت‌های دیپلماتیک دو کشور هفته آینده در سوئیس برای دور دوم مذاکرات نهایی صلح دیدار کنند. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، واشینگتن را به بدعهدی در میانه مذاکرات متهم کرده و معتقد است که رئیس‌جمهور آمریکا نشان داده به هیچ اصل مذاکراتی پایبند نیست [۳][۴].

کارشناسان بین‌المللی هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت نه تنها امنیت انرژی در تنگه هرمز را به خطر می‌اندازد، بلکه می‌تواند منجر به یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای شود. در حال حاضر، قیمت جهانی نفت در پی این درگیری‌ها جهش بی‌سابقه‌ای داشته و جامعه جهانی با نگرانی چشم به تحولات ساعات آینده دوخته است [۲][۵].