ایران: امنیت منطقه تنها با خروج آمریکا و پایان مداخله محقق می‌شود

در تاریخ ۱۱ تیر ۱۴۰۵ (۲ ژوئیه ۲۰۲۶)، کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه و مذاکره‌کننده ارشد ایران، در بیانیه‌ای صریح اعلام کرد که حضور نظامی ایالات متحده در منطقه مانع اصلی دستیابی به ثبات است. این اظهارات در واکنش به نشست امنیتی اخیر به میزبانی بحرین و با حضور فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) مطرح شد که در آن مقامات نظامی ۱۱ کشور منطقه درباره امنیت دریانوردی گفتگو کردند [۱][۳].

رد صلاحیت سنتکام در تأمین امنیت خلیج فارس غریب‌آبادی در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، تأکید کرد که نشست‌های نظامی تحت هدایت آمریکا در منامه نمی‌تواند نظم حقوقی یا امنیت پایداری برای خلیج فارس ایجاد کند. وی تصریح کرد که امنیت منطقه باید «نه زیر چتر نظامی آمریکا»، بلکه از طریق پایان دادن به مداخلات خارجی، احترام به حاکمیت ملی کشورها و پذیرش واقعیت‌های جدید ژئوپلیتیک تأمین شود [۲]. این موضع‌گیری در حالی صورت می‌گیرد که رسانه‌های منطقه‌ای مانند بلومبرگ‌اچ‌تی نیز بر تأکید تهران بر لزوم خروج کامل نیروهای آمریکایی به عنوان پیش‌شرط امنیت تأکید کرده‌اند [۱].

تنگه هرمز؛ تحت فرمان تهران، نه واشینگتن یکی از محورهای اصلی سخنان این دیپلمات بلندپایه، وضعیت راهبردی تنگه هرمز بود. غریب‌آبادی با رد ادعاهای سنتکام درباره نظارت بر این آبراه حیاتی، خاطرنشان کرد که «تنگه هرمز زیر فرمان ایران تعریف می‌شود، نه سنتکام» [۳]. این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که گزارش‌ها از توقف برخی بمب‌افکن‌های بی-۵۲ آمریکایی و بازگشت آن‌ها به پایگاه‌های اصلی پس از یک دوره تنش نظامی خبر می‌دهند، هرچند تحلیلگران معتقدند این جابجایی‌ها لزوماً به معنای تغییر در دکترین نظامی واشینگتن نیست [۲].

مذاکرات دوحه و سایه تنش‌های اخیر این موضع‌گیری تند در زمانی حساس اتخاذ شده است؛ چرا که نمایندگان ایران و دولت دونالد ترامپ در دوحه قطر در حال انجام مذاکرات فنی غیرمستقیم برای دستیابی به یک توافق صلح پایدار و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی هستند [۴]. با وجود پیشرفت‌های گزارش شده در مذاکرات، تهران همچنان بر حق خود برای کنترل مسیرهای عبوری در تنگه هرمز و دریافت هزینه‌های تردد تأکید دارد، موضوعی که با مخالفت آمریکا و برخی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس روبرو شده است [۴].

چشم‌انداز امنیت منطقه‌ای در حالی که ایران خود را برای مراسم تشییع تاریخی «رهبر شهید انقلاب» در روزهای آتی آماده می‌کند، دستگاه دیپلماسی کشور بر حفظ انسجام ملی و پیشبرد دکترین «امنیت درون‌زا» تأکید دارد [۳]. از دیدگاه تهران، هرگونه معماری امنیتی جدید در غرب آسیا باید بدون حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای و با مشارکت مستقیم کشورهای ساحلی خلیج فارس شکل بگیرد تا از تکرار درگیری‌های نظامی سال‌های اخیر جلوگیری شود [۲].