سیگنال‌های ایران برای گسترش جنگ؛ آماده‌باش در مرزهای ترکیه

در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶، خاورمیانه با یکی از جدی‌ترین بحران‌های امنیتی خود روبرو شده است. پس از هفته‌ها تبادل آتش سنگین میان نیروهای ایالات متحده و ایران، اکنون تهران با لحنی تندتر از همیشه، از احتمال کشیده شدن درگیری‌ها به کشورهای همسایه سخن می‌گوید. طبق گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه‌های محلی از جمله «شرناق آژانس»، مقامات نظامی ایران هشدار داده‌اند که در صورت تداوم حملات آمریکا، زیرساخت‌های کشورهای منطقه را هدف قرار خواهند داد [۱]. این اظهارات باعث شده است که نگاه‌های بین‌المللی به مرزهای مشترک ایران و ترکیه دوخته شود، جایی که آنکارا تدابیر امنیتی خود را به بالاترین سطح رسانده است.

تهدید به حملات ویرانگر؛ استراتژی جدید تهران مقامات ارشد نظامی ایران، از جمله محمد اکرمی نیا، سخنگوی ارتش، و سرهنگ ابراهیم ذوالفقاری، اعلام کرده‌اند که تهران آماده است تا در صورت ادامه فشارهای نظامی واشینگتن، از «قابلیت‌های استفاده نشده» خود رونمایی کند. ذوالفقاری با صراحت اعلام کرد که پاسخ ایران تنها یک اقدام تلافی‌جوئی ساده نخواهد بود، بلکه حملاتی «گسترده‌تر و ویرانگرتر» در انتظار زیرساخت‌های منطقه است [۱]. این تهدیدها به ویژه پس از آن شدت گرفت که سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا) اعلام کرد بیش از ۳۰۰ هدف نظامی را در خاک ایران مورد اصابت قرار داده است [۳]. تهران همچنین بار دیگر بر «خط قرمز» بودن تنگه هرمز تأکید کرده و مدعی شده است که اجازه هیچ‌گونه مداخله خارجی در این آبراه حیاتی را نخواهد داد [۴].

مرزهای ترکیه در کانون توجه؛ طرح‌های اضطراری آنکارا ترکیه که با ایران مرز زمینی طولانی دارد، اکنون خود را در میانه یک بحران ژئوپلیتیک می‌بیند. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که نیروهای امنیتی ترکیه در استان‌های مرزی از جمله شرناق و وان در حالت آماده‌باش کامل هستند [۱]. دولت آنکارا پیش از این یک طرح اضطراری سه مرحله‌ای را برای مدیریت مرزها تدوین کرده بود که شامل ایجاد مناطق حائل (Buffer Zones) در خاک ایران و احداث کمپ‌های موقت برای جلوگیری از موج عظیم پناهجویان است [۵]. با توجه به سابقه تنش‌های منطقه‌ای، آنکارا نگران است که فروپاشی احتمالی ثبات در ایران، منجر به سرریز بحران‌های امنیتی و فعالیت گروه‌های شبه‌نظامی در نزدیکی مرزهایش شود.

دیپلماسی در میانه آتش و بن‌بست هرمز در حالی که درگیری‌های دریایی در خلیج فارس ادامه دارد و ایران مدعی مسدود کردن تنگه هرمز شده است، ترکیه تلاش می‌کند نقش میانجی‌گر را ایفا کند. در نشست اخیر ناتو که در آنکارا برگزار شد، رئیس‌جمهور ایالات متحده بر ادامه فشارها تأکید کرد، اما همزمان ترکیه بر لزوم حفظ تمامیت ارضی کشورهای همسایه و بازگشت به میز مذاکره پافشاری می‌کند [۳][۴]. با این حال، با توجه به حجم تخریب‌ها در جنوب ایران و آسیب دیدن بنادر حیاتی، کارشناسان معتقدند که منطقه به سمت یک جنگ فرسایشی پیش می‌رود که می‌تواند امنیت انرژی جهانی را به شدت تهدید کند [۴]. وضعیت فعلی در مرزهای ترکیه نشان‌دهنده عمق نگرانی‌ها از تبدیل شدن یک درگیری دوجانبه به یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای است.