بحران ایران و تنگنای هرمز: اقتصاد ترکیه در لبه پرتگاه

شریان حیاتی در خطر: چرا هرمز برای ترکیه حیاتی است؟ در ژوئیه ۲۰۲۶، تحولات نظامی در خلیج فارس بار دیگر توجه جهانی را به تنگه هرمز جلب کرده است. این آبراه که مسیر عبور بیش از ۲۰ درصد از نفت مصرفی جهان است، اکنون به «گلوگاه» اقتصاد ترکیه تبدیل شده است. تحلیلگران اقتصادی هشدار می‌دهند که هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این مسیر، مستقیماً بر هزینه‌های تولید و معیشت مردم در ترکیه تأثیر می‌گذارد [۱]. ترکیه به عنوان کشوری که به شدت به واردات انرژی وابسته است، در برابر نوسانات این منطقه بسیار آسیب‌پذیر نشان داده است.

شوک نفتی و تورم افسارگسیخته در آنکارا بزرگترین نگرانی دولت ترکیه، جهش قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه است. با توجه به ساختار اقتصادی ترکیه، افزایش قیمت جهانی انرژی به سرعت به تورم داخلی تبدیل می‌شود. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که بسته شدن احتمالی تنگه هرمز می‌تواند نرخ تورم را که پیش از این نیز در سطوح بالایی قرار داشت، به ارقام نگران‌کننده‌ای سوق دهد [۲]. این وضعیت نه تنها هزینه‌های حمل و نقل را افزایش می‌دهد، بلکه قیمت تمام شده کالاها در بخش کشاورزی و صنعت را نیز به شدت بالا می‌برد.

تراز تجاری و بحران ارزش لیر فشار بر تنگه هرمز تنها به قیمت نفت محدود نمی‌شود. ترکیه که در سال‌های اخیر تلاش کرده است کسری تراز پرداخت‌های خود را مدیریت کند، اکنون با کاهش احتمالی صادرات و افزایش هزینه‌های واردات روبرو است. اختلال در زنجیره تأمین جهانی که از مسیرهای دریایی منطقه عبور می‌کند، می‌تواند منجر به کاهش درآمدهای ارزی ترکیه شود [۳]. این عدم تعادل، فشار مضاعفی بر ارزش لیر وارد کرده و تلاش‌های بانک مرکزی برای تثبیت بازار ارز را با دشواری‌های جدی مواجه ساخته است.

سناریوهای پیش رو برای دیپلماسی اقتصادی ترکیه دولت اردوغان در این مقطع حساس با یک دوگانه دشوار روبرو است: حفظ روابط استراتژیک با شرکای منطقه‌ای و همزمان مدیریت بحران انرژی داخلی. کارشناسان معتقدند که ترکیه باید به سرعت به دنبال جایگزین‌های تأمین انرژی و تقویت ذخایر استراتژیک خود باشد تا از این «تنگنای هرمزی» عبور کند [۱]. موفقیت در این مسیر بستگی به توانایی آنکارا در میانجی‌گری سیاسی و کاهش تنش‌ها در منطقه دارد، چرا که تداوم جنگ ایران می‌تواند به معنای یک رکود عمیق برای اقتصاد ترکیه باشد.