İran'dan İngiltere ve Fransa'ya Sert Uyarı: Hürmüz Boğazı Askeri Gösteri Alanı Değildir

Londra ve Paris'ten Hürmüz'de Askeri Varlık İçin Hazırlık Açıklaması Basra Körfezi'ndeki güvenlik denklemlerini etkileyebilecek yeni bir gelişmede, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yaptıkları ortak açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda "daha geniş kapsamlı çok uluslu bir askeri misyon" kurmaya ve konuşlandırmaya hazır olduklarını duyurdular [2]. İki ülke, bu adımın amacının seyrüsefer özgürlüğünü desteklemek ve "küresel ekonominin can damarı" olarak nitelendirdikleri bu hayati su yolundan gemilerin güvenli geçişini sağlamak olduğunu belirttiler [4].

Açıklamada ayrıca Umman Sultanlığı'nın, karasularını nakliye risklerine karşı güvence altına almak için Londra ve Paris ile iş birliği yapmayı kabul ettiği iddia edildi [2]. Bu durum, Fransa'nın daha önce bölgeye mayın tarama kapasitelerini ve özel fırkateynlerini konuşlandırmış olmasının ardından geldi [2].

Tahran'dan Sert Tepki: 'Hürmüz Güç Gösteri Alanı Değildir' İran İslam Cumhuriyeti bu hareketliliğe derhal tepki gösterdi. Dışişleri Bakanlığı Hukuk ve Uluslararası İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, X sosyal ağında yayınladığı net bir mesajla "Hürmüz Boğazı'nın bölge dışı güçlerin askeri gösteri alanı olmadığını" belirterek uyardı [1]. İran'ın bu hassas su yolunun güvenliğinin ana garantörü olduğunu vurgulayan Garibabadi, Hürmüz'ün güvenliğinin yalnızca kıyıdaş devletler tarafından sağlanması gerektiğini ifade etti [3].

Devlet medyasının "ciddi bir uyarı" olarak nitelendirdiği bu duruşunda Garibabadi şunları ekledi: "Kriz çıkaranlar, maceralarının sonuçlarından sorumlu olacaklardır" [5]. İranlı yetkililer, yabancı güçlerin varlığının istikrara yardımcı olmak bir yana, bölgedeki gerilimin ve askerileşmenin ana kaynağı olduğuna inanıyor [4].

Stratejik Önem ve Denizciliğin Hukuki Boyutları İran ile Umman arasında yer alan Hürmüz Boğazı, dünyadaki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık %20'sinin geçiş güzergahıdır [4]. İngiltere ve Fransa, bu rotada tam güvenliğin yeniden tesis edilmesinin küresel öneme sahip bir konu olduğunu iddia ederken; İran, uluslararası hukuk uyarınca kıyıdaş bir devlet olarak egemenlik haklarını kullanma ve güvenlik düzenlemelerini belirleme hakkına sahip olduğunu vurguluyor [5].

Bu gerilimler, bölgede deniz mayınları ve seyrüsefer risklerine dair raporların daha önce yayınlanmış olduğu bir dönemde tırmandı [4]. Bununla birlikte Tahran, mayın temizleme sürecine veya askeri devriyelere yönelik her türlü yabancı müdahaleyi egemenlik işlerine müdahale olarak değerlendiriyor [1].

Kırılgan Anlaşmaların Gölgesinde Gerilim Dikkat çekici bir nokta, bu diplomatik hesaplaşmanın İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında 18 Haziran 2026'da imzalanan Mutabakat Zaptı'nın (MoU) yürürlüğe girmesinden sadece birkaç hafta sonra gerçekleşmesidir [4]. Mesud Pezeşkiyan hükümeti ile Donald Trump arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda imzalanan bu anlaşmanın, gerilimi azaltma ve Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması için bir yol olması planlanmıştı [4].

Şimdi, İngiltere ve Fransa'nın bu denkleme doğrudan askeri girişi, bu kırılgan anlaşmaların uygulanmasını ciddi bir zorlukla karşı karşıya bırakabilir. Analistler, İran'ın son uyarısının Batı'ya, Tahran'ın Washington ile yaptığı müzakerelere rağmen deniz sınırları yakınındaki Avrupa askeri varlığı konusunda geri adım atmayacağı mesajını verdiğini düşünüyor [3].