İran'dan ABD'ye "Madde 5" Konusunda Sert Uyarı; Bölgedeki Üsler Hedefte

İslamabad Anlaşması'nda Kriz ve Madde 5 Tartışması Tahran ve Washington arasındaki diplomatik gerilim 13 Temmuz 2026'da kaynama noktasına ulaştı. Bu çatışmanın ana ekseni, gerilimi azaltmak amacıyla geçen Haziran ayında imzalanan "İslamabad Anlaşması"nın "Madde 5"ine ilişkin zıt yorumlardır [1]. Yayınlanan raporlara göre bu madde, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi ve yeniden açılmasına ayrılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri bu maddenin İran'ı uluslararası serbest geçişi garanti altına almakla yükümlü kıldığını iddia ederken, Tahran bu madde uyarınca bu stratejik su yolundaki trafik üzerinde egemenlik ve tam denetim hakkının münhasıran İran'a ait olduğunu vurgulamaktadır [4].

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei, bugünkü basın toplantısında Washington'ın yükümlülüklerini ihlal ederek ve keyfi yorumlar yaparak anlaşmayı kriz aşamasına getirdiğini duyurdu. Baghaei, Amerika Birleşik Devletleri'nin güvenlik maddelerinin uygulanmasında aldatmacaya devam etmesi halinde İran'ın da taahhütlerini askıya alacağı uyarısında bulundu [1].

ABD Üslerine "Göze Göz" Füze Saldırıları CENTCOM'un İran'ın güneyindeki telekomünikasyon altyapısına ve limanlarına yönelik yeni saldırı dalgasına yanıt olarak, İslam Devrim Muhafızları Ordusu "Göze Göz" adlı bir operasyon başlattı [2]. Saha raporları, komşu ülkelerdeki Amerika Birleşik Devletleri askeri üslerine onlarca balistik füze ve intihar dronu fırlatıldığını gösteriyor.

Kuveyt'teki "Ali Al-Salem" Hava Üssü ve Ürdün'deki "Prince Hassan" Üssü bu saldırıların ana hedefleri arasındaydı [3]. Haber kaynakları, bu merkezlerdeki yakıt depolarının ve Patriot savunma sistemlerinin imha edildiğini bildiriyor. Ayrıca Bahreyn'deki ABD dron komuta merkezlerinin ve Umman'daki stratejik radarların da hedef alındığı bildirildi [2][3]. Çatışma kapsamının bu şekilde genişlemesi, İran'ın taktiğinin kıyı savunmasından tüm Basra Körfezi bölgesindeki bölge dışı varlıkları doğrudan hedef almaya dönüştüğünü gösteriyor.

Komşulara Güvenlik Güvencesi ve Kader Belirleyici Uyarılar Resmi medya aracılığıyla yayınlanan diplomatik bir mesajda İran, bölge ülkelerine İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin komşu ülkelere zarar verme niyetinde olmadığı güvencesini verdi [1]. Ancak bu güvence büyük bir şartla birlikte geliyor: Topraklarını veya hava sahasını İran topraklarına saldırı için Amerika Birleşik Devletleri'nin kullanımına açan her ülke "meşru hedef" olarak kabul edilecektir [2].

Bu uyarı özellikle kalıcı ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkelere yönelik yapıldı. Tahran, İran'a yönelik her türlü düşmanca eylemin "kaynağı ve fırlatma noktasının", toprak mülkiyetine bakılmaksızın hedef alınacağını vurguladı [1]. Bu duruş Kuveyt ve Bahreyn'de alarm durumuna geçilmesine neden oldu ve bu ülkelerin hava savunma sistemlerini başıboş mermileri durdurmak üzere aktif hale getirdi.

Hürmüz Boğazı'nın Kapatılması ve Küresel Sonuçlar Bu çatışmalarla eş zamanlı olarak İran, Hürmüz Boğazı'nı bir kez daha "kapalı" ilan etti. ABD Başkanı Donald Trump, ticari yolların askeri güçle açık tutulduğunu iddia etse de, gemi takip verileri tanker trafiğinin son beş haftanın en düşük seviyesine gerilediğini gösteriyor [2]. Küresel petrol fiyatları bu gelişmelere tepki olarak benzeri görülmemiş bir sıçrama yaptı ve finans piyasalarını kırmızıya boyadı. Uluslararası gözlemciler, İslamabad Anlaşması'nın tamamen çökmesinin bölgeyi, sonuçları Orta Doğu sınırlarının çok ötesine geçecek topyekün bir savaşa sürükleyebileceği konusunda uyarıyor [4].