سفر قریب‌الوقوع نخست‌وزیر عراق به تهران؛ علی زیدی در راه ایران

اعلام رسمی سفر به تهران وزارت امور خارجه عراق رسماً اعلام کرد که علی زیدی، نخست‌وزیر این کشور، در اواخر هفته جاری سفری رسمی به جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت [۱]. این سفر به دعوت مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، انجام می‌شود و هدف اصلی آن تقویت روابط دوجانبه و بررسی مسائل استراتژیک منطقه است [۴]. بر اساس بیانیه‌های رسمی، قرار است در جریان این دیدار، چندین یادداشت تفاهم (MoU) در زمینه‌های مختلف اقتصادی، تجاری و امنیتی میان مقامات دو کشور به امضا برسد که هدف آن خدمت به منافع مشترک و تحکیم همکاری‌های دیرینه است [۲].

توازن میان واشینگتن و تهران سفر زیدی به تهران تنها چند روز پس از پایان سفر یک‌هفته‌ای او به ایالات متحده صورت می‌گیرد. او در واشینگتن با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دیدار کرد و موفق شد ۴۸ توافق‌نامه و مشارکت اقتصادی با شرکت‌های آمریکایی به امضا برساند [۳]. زیدی که به عنوان یک چهره تکنوکرات و بازرگان شناخته می‌شود، از زمان روی کار آمدن در اوایل سال ۲۰۲۶، تلاش کرده است تا توازنی ظریف میان دو متحد اصلی بغداد، یعنی ایران و آمریکا، برقرار کند [۳]. این در حالی است که تنش‌ها میان واشینگتن و تهران در روزهای اخیر شدت یافته و عراق بار دیگر در معرض تبدیل شدن به میدان نبرد نیابتی قرار گرفته است [۳].

چالش‌های امنیتی و خلع سلاح گروه‌های مسلح یکی از محورهای اصلی گفتگوها در تهران، مسئله امنیت داخلی عراق و فعالیت گروه‌های مسلح است. دولت زیدی تحت فشار واشینگتن برنامه‌ای را برای خلع سلاح گروه‌های شبه‌نظامی و ادغام آن‌ها در ساختار رسمی ارتش آغاز کرده است [۶]. با این حال، گروه‌های موسوم به «مقاومت اسلامی در عراق» که به ایران نزدیک هستند، با این طرح مخالفت کرده و سلاح خود را خط قرمز توصیف کرده‌اند [۶]. انتظار می‌رود زیدی در دیدار با مقامات عالی‌رتبه ایران، درباره کنترل این تنش‌ها و جلوگیری از حملات به تأسیسات خارجی در خاک عراق رایزنی کند [۳].

ابعاد منطقه‌ای و تور دیپلماتیک زیدی سفر به تهران تنها بخشی از تلاش‌های دیپلماتیک گسترده نخست‌وزیر عراق است. منابع خبری گزارش داده‌اند که علی زیدی پس از پایان دیدارهای خود در پایتخت ایران، راهی کشورهای ترکیه، سوریه و عربستان سعودی خواهد شد [۲، ۵]. این تور منطقه‌ای نشان‌دهنده استراتژی جدید بغداد برای ایفای نقش به عنوان یک میانجی فعال در خاورمیانه و کاهش وابستگی اقتصادی به یک قطب خاص است. با توجه به وقوع درگیری‌های اخیر در منطقه کردستان و تبادل آتش میان نیروهای منطقه‌ای، سفر زیدی به تهران می‌تواند گامی حیاتی برای کاهش تنش‌ها و تثبیت ثبات در مرزهای مشترک باشد [۳].