آیا اسرائیل می‌تواند توافق جدید آمریکا و ایران را متوقف کند؟

توافق ژنو؛ شوکی به معادلات تل‌آویو در روزهای اخیر، جهان شاهد تحولی شگرف در روابط تهران و واشینگتن بود. پس از ماه‌ها درگیری نظامی که از اوایل سال ۲۰۲۶ شدت گرفته بود، سرانجام با میانجی‌گری پاکستان و چندین کشور منطقه‌ای از جمله ترکیه و عمان، تفاهم‌نامه‌ای (MoU) برای پایان دادن به خصومت‌ها اعلام شد [1]. این توافق که قرار است در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ در ژنو به امضای رسمی برسد، شامل بازگشایی تنگه هرمز، تبادل زندانیان و آغاز یک دوره مذاکرات فنی ۶۰ روزه برای حل‌وفصل مسائل هسته‌ای است [5]. با این حال، این خبر در اسرائیل با موجی از خشم و مخالفت‌های شدید روبه‌رو شده است.

اصرار بر ادامه جنگ در لبنان و غزه یکی از بزرگترین چالش‌های پیش روی این توافق، موضع صریح و سرسختانه مقامات نظامی و سیاسی اسرائیل است. اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، بلافاصله پس از اعلام تفاهم‌نامه تأکید کرد که ارتش این کشور به حضور خود در «مناطق امنیتی» جنوب لبنان، سوریه و غزه بدون محدودیت زمانی ادامه خواهد داد [2]. این در حالی است که ایران و میانجی‌گران بین‌المللی، توقف عملیات نظامی در لبنان را بخش جدایی‌ناپذیر این توافق می‌دانند [4]. ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل نیز با لحنی تند اعلام کرد که اسرائیل «مستعمره آمریکا نیست» و این توافق هیچ الزامی برای تل‌آویو ایجاد نمی‌کند [1].

ابزارهای اسرائیل برای تخریب توافق اسرائیل برای برهم زدن این بازی دیپلماتیک چندین ابزار در اختیار دارد. نخست، تداوم حملات نظامی هدفمند علیه مواضع نیروهای تحت حمایت ایران در منطقه است که می‌تواند تهران را به واکنش متقابل و خروج از آتش‌بس وادارد. مقامات اطلاعاتی اسرائیل هشدار داده‌اند که ایران ممکن است از فرصت ۶۰ روزه مذاکرات به عنوان پوششی برای تسریع برنامه هسته‌ای و رسیدن به نقطه گریز استفاده کند [3]. دوم، فشار سیاسی بر دولت دونالد ترامپ در واشینگتن است. در داخل اسرائیل، اپوزیسیون به رهبری یائیر لاپید، بنیامین نتانیاهو را به شکست استراتژیک متهم کرده و مدعی هستند که این توافق، اسرائیل را در برابر تهدیدات ایران تنها گذاشته است [1].

آینده مبهم صلح در سایه تهدیدات تحلیل‌گران معتقدند که پایداری این تفاهم‌نامه به شدت به توانایی واشینگتن در مهار متحد خود، اسرائیل، بستگی دارد. اگر اسرائیل به حملات خود در لبنان ادامه دهد یا اقدام به ترورهای جدید نماید، تهران احتمالاً از تعهدات خود در قبال بازگشایی تنگه هرمز عقب‌نشینی خواهد کرد [4]. در حال حاضر، منطقه در وضعیتی شکننده میان جنگ و صلح قرار دارد و اقدامات روزهای آینده تل‌آویو مشخص خواهد کرد که آیا دیپلماسی جدید می‌تواند از سد مخالفت‌های سرسختانه کابینه نتانیاهو عبور کند یا خیر. بسیاری نگرانند که اصرار اسرائیل بر ادامه حضور در لبنان، این «کف لرزان» دیپلماسی را پیش از امضای نهایی ویران کند [4].