بحران دیپلماتیک در منطقه؛ انتقادهای تند از توافق احتمالی ایران و اسرائیل

امروز، یکشنبه ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از احتمال امضای نهایی توافق‌نامه صلح میان واشینگتن و تهران خبر می‌دهد، فضای سیاسی در خاورمیانه به شدت ملتهب است. این توافق که با هدف پایان دادن به درگیری‌های خونین یک سال اخیر و بازگشایی تنگه هرمز تدوین شده، با مخالفت‌های جدی در داخل ایران و اسرائیل روبرو شده است [۲].

توافق اسلام‌آباد؛ نقشه راهی برای صلح یا تسلیم؟ بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط مؤسسه مطالعات جنگ (ISW)، این توافق‌نامه که به «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» شهرت یافته، شامل دو مرحله اصلی است. مرحله اول بر توقف فوری درگیری‌ها در تمام جبهه‌ها، بازگشایی تنگه هرمز و آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران تمرکز دارد. مرحله دوم قرار است به مسائل پیچیده‌تر از جمله برنامه هسته‌ای و توان موشکی بپردازد [۱]. با این حال، منتقدان معتقدند که این تفکیک مراحل، به ایران اجازه می‌دهد بدون ارائه تضمین‌های هسته‌ای، از فشارهای اقتصادی خارج شود.

اعتراضات در ایران؛ «مرگ بر سازشکار» در تهران و برخی شهرهای دیگر ایران، جناح‌های تندرو و رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه را به شدت مورد انتقاد قرار داده‌اند. روز گذشته، تجمعی اعتراضی در مشهد برگزار شد که در آن معترضان با سر دادن شعارهایی علیه تیم مذاکره‌کننده، این توافق را یک «نفوذ دیپلماتیک» و «خیانت به آرمان‌های مقاومت» توصیف کردند [۳]. مخالفان در ایران بر این باورند که واگذاری اهرم فشار در تنگه هرمز در ازای لغو موقت تحریم‌ها، امنیت ملی کشور را به خطر می‌اندازد [۴].

بن‌بست سیاسی در اسرائیل و هشدارهای لاپید در سوی دیگر، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، بنیامین نتانیاهو را به شکست کامل در مدیریت پرونده ایران متهم کرده است. لاپید در بیانیه‌ای تند اظهار داشت که این توافق هیچ‌یک از اهداف جنگی اسرائیل را محقق نمی‌کند و عملاً ایران را با برنامه هسته‌ای و موشکی‌اش به حال خود رها می‌سازد [۵]. مقامات امنیتی تل‌آویو نگرانند که این معاهده، اسرائیل را به یک «دولت اقماری» تبدیل کند که دیگر اختیاری در انجام عملیات‌های نظامی مستقل علیه تهدیدات منطقه‌ای ندارد.

نقش ترامپ و آینده تنگه هرمز دونالد ترامپ در آخرین پست‌های خود در شبکه‌های اجتماعی تاکید کرده است که این توافق «بزرگترین معامله قرن» برای ثبات جهانی است و بلافاصله پس از امضا، شریان‌های انرژی در تنگه هرمز به روی تمام جهان گشوده خواهد شد [۲]. با این حال، سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرده است که اگرچه توافق بسیار نزدیک است، اما هنوز جزئیاتی برای نهایی شدن باقی مانده که ممکن است زمان امضا را به تعویق بیندازد [۴].