اشتباه راهبردی اسرائیل در قبال آنکارا؛ چرا ترکیه «ایران جدید» نیست؟

ریشه‌های یک ادعای جنجالی؛ ترکیه در سیبل تل‌آویو در آستانه جولای ۲۰۲۶، فضای سیاسی خاورمیانه شاهد تنش‌های لفظی بی‌سابقه‌ای میان آنکارا و تل‌آویو است. مقامات ارشد اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو و نفتالی بنت، در اظهاراتی هماهنگ مدعی شده‌اند که ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان به «ایران جدید» تبدیل شده است [۳]. این لفاظی‌ها که هدف آن قرار دادن ترکیه در همان معادله تهدیدات موجودیتی ایران است، با واکنش تند تحلیلگران مستقل و رسانه‌های منطقه مواجه شده است. به باور کارشناسان، این استراتژی تلاشی برای توجیه فشارهای دیپلماتیک علیه آنکارا و تحت‌الشعاع قرار دادن نفوذ فزاینده ترکیه در ناتو و مدیترانه شرقی است.

تحلیل مجله «اقتباس»؛ تفاوت‌های بنیادین آنکارا و تهران مجله «اقتباس» (İktibas Dergisi) در تحلیلی به قلم گوکهان باتو، پژوهشگر مسائل خاورمیانه، قرار دادن ترکیه در معادله‌ای یکسان با ایران را یک «خطای محاسباتی بزرگ» توصیف کرده است [۱]. باتو معتقد است که برخلاف ایران، ترکیه یکی از اعضای کلیدی ناتو است و پیوندهای ساختاری و اقتصادی عمیقی با غرب دارد. او اشاره می‌کند که استفاده اسرائیل از کارت‌های سیاسی قدیمی، مانند موضوع وقایع ۱۹۱۵، برای فشار بر ترکیه نشان‌دهنده استیصال تل‌آویو در برابر دیپلماسی فعال آنکارا در پرونده غزه و حمایت از حقوق فلسطینیان است [۱]. این تحلیل تأکید می‌کند که ترکیه به دنبال نابودی فیزیکی اسرائیل نیست، بلکه به دنبال مهار رفتارهای تهاجمی رژیم صهیونیستی در منطقه است؛ تفاوتی ماهوی که سیاست‌مداران اسرائیلی آگاهانه آن را نادیده می‌گیرند.

هشدار اردوغان؛ صلح منطقه در گرو مهار تندروی‌های اسرائیل رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در تاریخ ۵ جولای ۲۰۲۶ در نشست خبری مشترک با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، مستقیماً به این موضوع واکنش نشان داد. وی هشدار داد که نباید به دولت «جنگ‌طلب» اسرائیل اجازه داد تا توافق‌نامه اخیر میان ایالات متحده و ایران را که با میانجی‌گری قطر و پاکستان حاصل شده، تخریب کند [۲][۴]. اردوغان تأکید کرد که صلح در غرب آسیا بدون مشارکت و اراده کشورهای منطقه پایدار نخواهد بود و تلاش‌های اسرائیل برای «دشمن‌تراشی جدید» تنها به بوی خون و باروت در جغرافیا دامن می‌زند [۵].

نقش ناتو و واشینگتن در معادله جدید قدرت در حالی که ترکیه خود را برای میزبانی از سران ناتو آماده می‌کند، روابط گرم میان اردوغان و دولت ترامپ در واشینگتن، چالش بزرگی برای راهبرد انزوای ترکیه توسط اسرائیل ایجاد کرده است [۳]. تحلیلگران بین‌المللی خاطرنشان می‌کنند که برخلاف ادعاهای تل‌آویو، ترکیه همچنان کانال‌های ارتباطی امنیتی خود را حفظ کرده و در پی ثبات در سوریه و لبنان است [۳]. همسان‌سازی ترکیه با ایران نه تنها با واقعیت‌های میدانی همخوانی ندارد، بلکه می‌تواند منجر به شکاف بیشتر میان اسرائیل و متحدان غربی‌اش شود که ترکیه را وزنه تعادلی ضروری در منطقه می‌بینند.