افشای ابعاد همکاری پنهان ایتالیا و آمریکا در عملیات علیه ایران

افشاگری مارک روته و عملیات «خشم عظیم» در تاریخ ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، مارک روته، دبیرکل ناتو، در مصاحبه‌ای جنجالی با شبکه فاکس نیوز، از ابعاد پنهان همکاری کشورهای اروپایی با ایالات متحده در جریان عملیات نظامی موسوم به «خشم عظیم» (Epic Fury) علیه ایران پرده برداشت. روته فاش کرد که برخلاف ادعاهای علنی مقامات رم، دولت ایتالیا پایگاه‌های نظامی خود را در اختیار نیروهای آمریکایی قرار داده است [۱]. به گفته وی، حدود ۵۰۰ فروند هواپیمای نظامی ایالات متحده از پایگاه‌های مستقر در خاک ایتالیا برای پشتیبانی از حملات علیه اهداف ایرانی استفاده کرده‌اند [۳]. این افشاگری نشان می‌دهد که در مجموع بین ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ مأموریت پروازی از پایگاه‌های اروپایی برای حمایت از این عملیات انجام شده است [۴].

تکذیب رم و شکاف میان دولت و ارتش بلافاصله پس از انتشار این سخنان، دولت جورجیا ملونی با بحران سیاسی شدیدی روبرو شد. گوئیدو کروستو، وزیر دفاع ایتالیا، با صدور بیانیه‌ای تند، اظهارات دبیرکل ناتو را «کاملاً اشتباه» و «گمراه‌کننده» خواند [۲]. وزارت دفاع ایتالیا تأکید کرد که رم تنها اجازه پروازهای «لجستیکی و فنی غیرجنگی» را مطابق با معاهدات دوجانبه صادر کرده و هرگونه درخواست برای عملیات تهاجمی را رد کرده است [۴]. با این حال، تحلیلگران معتقدند این تناقض میان گفته‌های روته و مقامات رم، نشان‌دهنده یک همکاری پنهان است که دولت ایتالیا برای جلوگیری از خشم عمومی و تبعات دیپلماتیک، سعی در مخفی نگه داشتن آن داشته است [۳].

واکنش تهران: مسئولیت بین‌المللی رم مقامات جمهوری اسلامی ایران به سرعت به این گزارش‌ها واکنش نشان دادند. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پیامی اعلام کرد که در اختیار گذاشتن سرزمین برای انجام تجاوز علیه کشوری دیگر، طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل، خود یک اقدام تجاوزکارانه محسوب می‌شود [۵]. وی تأکید کرد که این افشاگری موجب مسئولیت بین‌المللی برای دولت‌های ایتالیا و رومانی خواهد بود [۱]. تهران خواستار شفاف‌سازی فوری و رسمی دولت ایتالیا در این زمینه شده است، به ویژه در شرایطی که دو کشور اخیراً برای کاهش تنش‌ها گفتگوهایی را آغاز کرده بودند [۵].

بحران در پارلمان و فشارهای داخلی در داخل ایتالیا، احزاب مخالف دولت ملونی را به دروغگویی به پارلمان و مردم متهم کرده‌اند. آنجلو بونلی، نماینده حزب سبزها، تأکید کرد که ملونی باید فوراً در پارلمان حاضر شده و درباره این تناقضات توضیح دهد [۱]. این جنجال در حالی رخ می‌دهد که روابط میان ملونی و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز به دلیل انتقادات ترامپ از عدم حمایت کافی اروپا از جنگ، دچار تنش شده است [۲]. افشای این همکاری مخفیانه می‌تواند موقعیت سیاسی ملونی را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای و نشست‌های آتی ناتو به شدت تضعیف کند [۳].