دانش‌آموزان ازمیر با اختراع برس الکتریکی قهرمان جهان شدند

در تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، خبری مسرت‌بخش از دنیای علم و فناوری نوجوانان منتشر شد که بار دیگر نام شهر ازمیر را در عرصه‌های بین‌المللی طنین‌انداز کرد. تیمی از دانش‌آموزان دبیرستانی از مرکز علم و هنر «چیللی آیدوغان یاغجی» (Çiğli Aydoğan Yağcı) توانستند با پروژه‌ای نوآورانه، نام خود را در صدر برترین‌های جهان ثبت کنند. این دانش‌آموزان که عضو تیم «روبوکد اسپیکا» (Robokod Spica) هستند، با طراحی و ساخت یک برس الکتریکی مخصوص باستان‌شناسان، در مسابقات جهانی که در کشور یونان برگزار شد، به مقام قهرمانی دست یافتند [۱].

موفقیت چشمگیر تیم «روبوکد اسپیکا» در یونان این پروژه که با هدف حل مشکلات جسمانی باستان‌شناسان در حین حفاری‌های طولانی‌مدت طراحی شده، توجه داوران بین‌المللی را به خود جلب کرد. تیم روبوکد اسپیکا متشکل از ۱۰ دانش‌آموز و ۴ معلم راهنما است که ماه‌ها بر روی این ایده کار کرده‌اند. امره توسون، مربی این تیم، در گفتگو با رسانه‌ها خاطرنشان کرد که دانش‌آموزان برای رسیدن به این طرح نهایی، با اساتید دانشگاهی و باستان‌شناسان متعددی در داخل و خارج از کشور مشورت کرده‌اند تا نیازهای دقیق این حرفه را شناسایی کنند. نتیجه این تلاش‌ها، کسب رتبه نخست در رقابتی بود که برترین استعدادهای جوان از سراسر جهان در آن حضور داشتند [۱].

برس الکتریکی؛ راهکاری برای سلامت باستان‌شناسان ایده اصلی این اختراع زمانی شکل گرفت که دانش‌آموزان متوجه شدند باستان‌شناسان برای تمیز کردن آثار ظریف تاریخی، مجبورند ساعت‌ها از برس‌های دستی سنگین استفاده کنند. این حرکت‌های تکراری و مداوم در درازمدت منجر به دردهای مزمن در ناحیه مچ و دست و بیماری‌های مفصلی می‌شود. برس الکتریکی طراحی شده توسط این تیم، با کاهش فشار فیزیکی و خودکارسازی بخشی از فرآیند تمیزکاری، این چالش بزرگ را حل کرده است. این دستگاه به گونه‌ای طراحی شده که علاوه بر قدرت کافی برای پاکسازی، ظرافت لازم برای عدم آسیب به اشیای باستانی را نیز دارا باشد [۱].

از طراحی سه‌بعدی تا کدنویسی پیشرفته ساخت این برس الکتریکی ترکیبی از هنر، مهندسی و علوم کامپیوتر است. تمامی قطعات مکانیکی این دستگاه با استفاده از تکنولوژی چاپ سه‌بعدی (3D Printing) تولید شده‌اند که امکان شخصی‌سازی و سبک‌سازی بدنه را فراهم کرده است. علاوه بر بخش سخت‌افزاری، این برس دارای یک سیستم کنترل هوشمند است که از طریق کدنویسی بلوکی (Block-based coding) برنامه‌ریزی شده است. جان درلی، یکی از دانش‌آموزان تیم، توضیح داد که مغز متفکر این دستگاه یک ریزپردازنده است که سرعت و فشار برس را متناسب با نوع سطح تنظیم می‌کند [۱].

افتخاری دیگر برای سیستم آموزشی ازمیر دورو الیف آلتین‌باش، دانش‌آموز ۱۵ ساله این تیم، اعلام کرد که موضوع مسابقات امسال بر محوریت باستان‌شناسی و نوآوری‌های مرتبط با آن بود. این موفقیت نشان‌دهنده اثربخشی مراکز علمی و هنری ازمیر در پرورش استعدادهای جوان است که پیش از این نیز در مسابقات رباتیک FRC خوش درخشیده بودند [۲]. کسب مدال طلا در یونان و به اهتزاز درآوردن پرچم ترکیه، بار دیگر ثابت کرد که سرمایه‌گذاری بر روی آموزش‌های تکنولوژی‌محور در نوجوانان می‌تواند نتایج جهانی درخشان به همراه داشته باشد [۱].