برگزاری مراسم دولتی برای خامنه‌ای؛ غیبت معنادار جانشین در تهران

برگزاری مراسم باشکوه در تهران و حضور هیئت‌های خارجی

امروز، ۵ جولای ۲۰۲۶، تهران شاهد یکی از بزرگترین مراسم‌های دولتی در دهه‌های اخیر بود. مراسم وداع با علی خامنه‌ای، رهبر سابق جمهوری اسلامی که در حملات هوایی ۲۸ فوریه جان خود را از دست داده بود، با حضور گسترده مقامات داخلی و خارجی در مصلای امام خمینی برگزار شد [۳]. این مراسم که به دلیل تداوم درگیری‌ها و حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل با چندین ماه تأخیر برگزار می‌شود، میزبان نمایندگانی از بیش از ۱۰۰ کشور جهان بود [۴].

از جمله چهره‌های برجسته حاضر در این مراسم می‌توان به جودت یلماز، معاون رئیس‌جمهور ترکیه، دمیتری مدودف، نایب رئیس شورای امنیت روسیه، و سران کشورهای عراق، پاکستان و قطر اشاره کرد [۱]. حضور گسترده هیئت‌های دیپلماتیک در شرایطی که منطقه همچنان در تنش به‌سر می‌برد، نشان‌دهنده اهمیت این گذار سیاسی در ایران است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در کنار تابوت خامنه‌ای که با پرچم ایران پوشانده شده بود، به ادای احترام پرداخت [۳].

معمای غیبت مجتبی خامنه‌ای؛ تدابیر امنیتی یا بحران جانشینی؟

نکته‌ای که بیش از هر چیز در کانون توجه رسانه‌ها قرار گرفت، غیبت آشکار مجتبی خامنه‌ای، فرزند و جانشین احتمالی رهبر سابق، در مراسم امروز بود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه‌هایی چون اینوستینگ (Investing.com)، مجتبی خامنه‌ای به دلیل نگرانی‌های شدید امنیتی و احتمال هدف قرار گرفتن توسط پهپادهای اسرائیلی یا آمریکایی، در هیچ‌یک از مراسم‌های عمومی حضور نیافته است [۱].

گفته می‌شود مجتبی خامنه‌ای که خود در حملات ماه فوریه زخمی شده بود، از زمان انتصاب غیررسمی به عنوان جانشین، در انظار عمومی ظاهر نشده است. مقامات سپاه پاسداران به رسانه‌های خارجی اعلام کرده‌اند که تیم امنیتی او به دلیل رصد دقیق تحرکات توسط سرویس‌های جاسوسی بیگانه، حضور وی در تجمعات میلیونی تهران را وتو کرده‌اند [۱]. به جای او، سه تن از آیات عظام وظیفه اقامه نماز بر پیکر خامنه‌ای را در شهرهای مختلف بر عهده خواهند داشت.

مسیر طولانی وداع؛ از قم و کربلا تا مشهد

برنامه تشییع پیکر علی خامنه‌ای تنها به تهران محدود نمی‌شود. طبق جدول زمانی اعلام شده، پیکر وی پس از تهران به شهر قم منتقل خواهد شد تا در روزهای ۶ و ۷ جولای در میان طلاب و مردم این شهر تشییع شود [۲]. در یک اقدام نمادین و بی‌سابقه، قرار است پیکر رهبر سابق ایران در تاریخ ۸ جولای به شهرهای مقدس نجف و کربلا در عراق منتقل شده و پس از طواف در حرم‌های مطهر، به ایران بازگردانده شود [۳].

مقصد نهایی این کاروان، شهر مشهد خواهد بود. مراسم تدفین رسمی در تاریخ ۹ جولای ۲۰۲۶ در حرم امام رضا (ع) برگزار می‌شود. مقامات دولتی ایران با اعلام سه روز تعطیلی رسمی، انتظار دارند تا پایان این مراسم، بیش از ۲۰ میلیون نفر در شهرهای مختلف در مراسم تشییع شرکت کنند [۱].

فضای متشنج منطقه و پیام‌های تهدیدآمیز فرماندهان

در حاشیه این مراسم، فرماندهان ارشد نظامی ایران بار دیگر بر انتقام‌جویی تأکید کردند. ارتشبد امیر حاتمی، از فرماندهان ارشد ارتش، در گفتگو با تلویزیون دولتی اعلام کرد که ایران قطعاً انتقام خون رهبر خود را از آمریکا و اسرائیل خواهد گرفت [۲]. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که همزمان با مراسم تشییع در تهران، ایالات متحده در حال آماده‌سازی برای جشن‌های ۲۵۰ سالگی استقلال خود در ۴ جولای بود و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بر تداوم فشارها بر تهران تأکید کرده است [۱]. وضعیت امنیتی در مرزهای ایران و حریم هوایی کشور به شدت تقویت شده و پروازهای تجاری در بسیاری از مناطق با محدودیت روبرو هستند.