لیندزی گراهام؛ مردی با هزار چهره سیاسی در خاورمیانه

مرگ ناگهانی در اوج فعالیت‌های دیپلماتیک لیندزی گراهام، سناتور باسابقه جمهوری‌خواه و یکی از با نفوذترین چهره‌های سیاست خارجی ایالات متحده، در ۱۱ جولای ۲۰۲۶ در سن ۷۱ سالگی بر اثر یک بیماری کوتاه و ناگهانی درگذشت [۳]. مرگ او در حالی رخ داد که تنها چند روز از بازگشت او از سفرهای دیپلماتیک فشرده به کی‌یف و آنکارا می‌گذشت. گراهام که به عنوان پلی میان سیاست «اول آمریکا»ی دونالد ترامپ و سنت‌های مداخله‌جویانه واشینگتن شناخته می‌شد، تا آخرین روزهای زندگی خود درگیر پرونده‌های حساسی همچون تحریم‌های روسیه و عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان بود [۲][۴].

معمای «سربستیت»: گراهام واقعاً دوست چه کسی بود؟ رسانه تحلیلی «سربستیت» در مقاله‌ای به قلم ییلدیرای اوغور با عنوان «لیندزی گراهام دوست چه کسی بود؟»، به بررسی چرخش‌های ۱۸۰ درجه‌ای این سناتور در قبال بازیگران منطقه‌ای پرداخته است [۱]. اوغور اشاره می‌کند که گراهام در سال ۲۰۱۶ یکی از سرسخت‌ترین مدافعان تزهای ترکیه در قبال پ‌ک‌ک و ی‌پ‌گ در واشینگتن بود، اما تنها چند سال بعد در ۲۰۱۹، به تندترین منتقد آنکارا تبدیل شد و ترکیه را به تحریم‌های سنگین تهدید کرد [۱][۴]. این مقاله استدلال می‌کند که «دوستی‌های» گراهام بیش از آنکه بر پایه اصول ثابت باشد، تابعی از لابی‌های قدرت و منافع لحظه‌ای واشینگتن بود.

از دشمنی تا آشتی؛ آخرین بازی در آنکارا جالب اینجاست که گراهام در آخرین روزهای عمر خود، بار دیگر به سمت آنکارا چرخش کرد. او در جریان نشست ناتو در آنکارا در جولای ۲۰۲۶، ترکیه را «متحدی فوق‌العاده» و «ستون تزلزل‌ناپذیر ناتو» نامید و از لزوم بازگشت این کشور به برنامه جنگنده‌های F-35 سخن گفت [۳]. این تغییر موضع ناگهانی، حتی رسانه‌های ترکیه را نیز شگفت‌زده کرد. برخی تحلیل‌گران معتقدند این رویکرد جدید، بخشی از استراتژی بزرگتر او برای مهار ایران و تقویت جبهه منطقه‌ای در سال ۲۰۲۶ بود [۱][۴].

واکنش‌های جهانی؛ از اندوه نتانیاهو تا خشم تهران واکنش‌ها به مرگ گراهام نشان‌دهنده ماهیت قطبی شخصیت اوست. بنیامین نتانیاهو او را «بزرگترین دوست اسرائیل» نامید و ولودیمیر زلنسکی از او به عنوان «مدافع واقعی آزادی» یاد کرد [۲][۳]. در مقابل، تلویزیون دولتی ایران با لحنی تند از مرگ او استقبال کرد و او را سناتوری «جنگ‌طلب و ضدایرانی» خواند که همواره بر طبل حمله نظامی به زیرساخت‌های ایران می‌کوبید [۳]. این تضاد آرا، به خوبی گویای میراث مردی است که در عین حال می‌توانست محبوب‌ترین و منفورترین چهره سیاسی در پایتخت‌های مختلف جهان باشد.