Macron: İran'ın Uranyum Zenginleştirme Kapasitesini Etkisiz Hale Getireceğiz

Évian Zirvesi'nde Macron'un Sert Tutumu

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 15 Haziran 2026 Pazartesi günü, Évian-les-Bains şehrinde düzenlenen Yedi Grubu (G7) liderler zirvesinin resmi başlangıcı öncesinde ülkesinin İran nükleer programına ilişkin tutumunu açıkladı. Küresel güvenlik gerekliliğine atıfta bulunan Macron, İran'ın kalan zenginleştirilmiş uranyum kapasitelerinin tamamen "etkisiz hale getirilmesi" (Neutralized) gerektiğini vurguladı [1]. Bu açıklamalar, nükleer gerilimlerin son aylarda zirveye ulaştığı ve uluslararası toplumun Tahran'ın yüksek düzeyli zenginleştirme alanındaki teknik ilerlemelerinden endişe duyduğu bir dönemde geldi.

Fransa Cumhurbaşkanı, bu hedefe ulaşmak için iki ana çözümün değerlendirildiğini belirtti: Hassas uranyum stokları ya tamamen İran topraklarından çıkarılmalı ya da olası askeri kullanımlarını ortadan kaldırmak için üzerlerinde seyreltme (Dilution) işlemi uygulanmalıdır [2]. Tüm bu aşamaların, bu yeteneklerin geri döndürülemezliğini sağlamak için Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun (IAEA) doğrudan ve sürekli denetimi altında yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Yeni Anlaşma ve Denetim Zorlukları

Macron'un sözleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın son çatışmaları sona erdirmek için İran ile bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzalandığını duyurmasından sadece birkaç saat sonra yayınlandı [3]. Ancak Macron, temkinli bir tonla Paris'in bu anlaşmanın uygulanmasında "sabırlı ve dikkatli" olacağını belirtti. Avrupa'nın nihai hedefinin İran'ın asla nükleer silah edinmemesini sağlamak olduğunu ve bunun ancak mevcut kapasitelerin fiziksel olarak etkisiz hale getirilmesiyle mümkün olduğunu vurguladı [4].

Avrupa Üçlüsü (Fransa, İngiltere ve Almanya) liderleri de ortak bir bildiride diplomatik ilerlemeyi memnuniyetle karşıladılar, ancak yaptırımların kaldırılmasının yalnızca Tahran'ın şeffaf, nesnel ve doğrulanabilir adımları karşılığında gerçekleşeceğini hatırlattılar [3]. Macron, geleneksel denetimlerin artık yeterli olmadığına ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının hassas kontrolü için yeni mekanizmaların uygulanması gerektiğine inanıyor.

Hürmüz Boğazı Güvenliği ve Avrupa Askeri Misyonu

Macron'un konuşmasının bir diğer bölümü Hürmüz Boğazı'ndaki seyir güvenliğine ayrıldı. Tahran'ı bu stratejik su yolunda geçiş ücreti koyma girişimlerine karşı uyararak, bunun uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti [1]. Macron, Fransa ve İngiltere'nin bölgede seyrüsefer serbestisini garanti altına almak için ortak ve bağımsız bir misyon konuşlandırmaya hazır olduğunu duyurdu.

Ayrıca, Fransız deniz gücünün sembolü olan uçak gemisi "Charles de Gaulle"ün tam teyakkuz halinde olduğunu ve iki ila üç gün içinde bölgeye sevk edilebileceğini açıkladı [2]. Bu eylemler, nükleer krizi çözmek için diplomatik yollar devam ederken bile Paris'in Basra Körfezi'ndeki enerji akışına ve küresel ticarete yönelik her türlü tehdide karşı koyma konusundaki ciddi kararlılığını göstermektedir.