محمود آریکان: ایران و روسیه نخستین حامیان ترکیه در کودتای ۱۵ ژوئیه بودند

در دهمین سالگرد کودتای نافرجام ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶، فضای سیاسی ترکیه بار دیگر شاهد بازخوانی وقایع آن شب سرنوشت‌ساز است. محمود آریکان، رهبر حزب سعادت (Saadet Partisi)، در گفتگو با رسانه‌های مختلف از جمله شبکه «سوزجو تی‌وی» و روزنامه «آیدینلیک»، اظهارات تامل‌برانگیزی را درباره حامیان واقعی ترکیه در زمان بحران مطرح کرده است [۱][۳].

ایران و روسیه؛ نخستین پاسخ‌دهندگان به بحران آریکان با استناد به اسناد تاریخی و اظهارات مقامات وقت، تاکید کرد که برخلاف متحدان غربی، این همسایگان منطقه‌ای بودند که در لحظات اولیه به کمک ترکیه شتافتند. او خاطرنشان کرد که حتی مولود چاووش‌اوغلو، وزیر امور خارجه وقت ترکیه، نیز پیش‌تر تایید کرده بود که اولین پیام‌های حمایت رسمی و قاطع از سوی تهران و مسکو ارسال شده است [۱][۲]. به گفته آریکان، این دو کشور بدون معطلی در کنار حاکمیت ملی ترکیه ایستادند، در حالی که بسیاری از کشورهای عضو ناتو تا مشخص شدن نتیجه نهایی کودتا، سکوت پیشه کرده بودند.

انتقاد از تناقض در سیاست خارجی و نشست ناتو رهبر حزب سعادت با اشاره به برگزاری نشست اخیر ناتو در ترکیه (ژوئیه ۲۰۲۶)، از آنچه «تناقض آشکار» در سیاست خارجی دولت می‌نامد، به شدت انتقاد کرد. وی اظهار داشت: «بسیار مایه تاسف است که ۱۰ سال پس از آن واقعه، شاهد هستیم در نشستی که در خاک ترکیه برگزار می‌شود، تصمیماتی علیه ایران و روسیه اتخاذ می‌گردد؛ یعنی همان کشورهایی که در شب کودتا کنار ما بودند» [۴]. آریکان افزود که اعطای کمک‌های تسلیحاتی کلان به اوکراین علیه روسیه و اتخاذ مواضع تند علیه ایران در چارچوب ناتو، نشان‌دهنده فراموشی تاریخی و بی‌وفایی دیپلماتیک است [۳].

نفوذ قدرت‌های بیگانه و درس‌های آموخته نشده آریکان در بخش دیگری از سخنان خود به نقش ایالات متحده در وقایع ۱۵ ژوئیه اشاره کرد و نمادهایی مانند نمایش پرچم آمریکا بر روی پل فاتح سلطان محمد را مورد انتقاد قرار داد. او معتقد است که دولت ترکیه هنوز نتوانسته است موضعی به اندازه کافی مقتدرانه در برابر عاملان اصلی و پشت‌پرده کودتا اتخاذ کند [۱]. وی هشدار داد که دنباله‌روی از سیاست‌های ناتو و آمریکا می‌تواند ترکیه را به سوی درگیری‌های منطقه‌ای ناخواسته، به ویژه علیه ایران، سوق دهد که این امر برخلاف منافع ملی و امنیت پایدار منطقه است [۳][۴].

لزوم بازنگری در ائتلاف‌های راهبردی در پایان، رهبر حزب سعادت تاکید کرد که امنیت ترکیه نه در سایه چتر ناتو، بلکه در گرو همکاری‌های صادقانه منطقه‌ای و تقویت پیوند با همسایگانی است که در روزهای سخت امتحان خود را پس داده‌اند. او از مقامات دولتی خواست تا از تاریخ درس بگیرند و اجازه ندهند ترکیه به ابزاری برای پیشبرد اهداف امپریالیستی در خاورمیانه تبدیل شود [۲][۴].