مارک کارنی: توافق آمریکا و ایران یک «تحول بزرگ» و ساختارشکن است

در حالی که جهان با دقت تحولات دیپلماتیک میان واشینگتن و تهران را دنبال می‌کند، مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، با اتخاذ موضعی قاطع، توافق اخیر را نقطه عطفی در تاریخ معاصر توصیف کرد. او در حاشیه سومین روز از نشست سران گروه ۷ در شهر «اویان-له-بن» فرانسه، در گفتگو با رسانه‌ها تأکید کرد که این تفاهم‌نامه نه تنها یک توافق ساده، بلکه یک «تغییردهنده بازی» (Game Changer) برای کل منطقه و جهان است [1][4].

تحسین دیپلماسی در نشست سران گروه ۷ کارنی در مصاحبه‌ای اختصاصی با شبکه سی‌ان‌ان اظهار داشت که متن تفاهم‌نامه را از طریق منابع خود مشاهده کرده و محتوای آن «فراتر از انتظارات» او بوده است. وی خاطرنشان کرد که این توافق به خوبی ساختاربندی شده و هدف اصلی آن، یعنی اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، در کانون آن قرار دارد [2][5]. نخست‌وزیر کانادا معتقد است که با این توافق، «روبیکون» (نقطه بازگشت‌ناپذیر) در روابط دو کشور پشت سر گذاشته شده و زمینه‌ای برای ادغام مجدد اقتصادهای منطقه فراهم گشته است [2][8].

جزئیات کلیدی تفاهم‌نامه واشینگتن و تهران بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این توافق که ابتدا توسط نخست‌وزیر پاکستان، شهباز شریف، فاش شد، شامل یک یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای است. این سند بر آتش‌بس ۶۰ روزه در تمامی جبهه‌ها، توقف عملیات‌های نظامی و لغو فوری محاصره دریایی ایالات متحده در تنگه هرمز تأکید دارد [1][7]. همچنین، گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران در ازای لغو تحریم‌ها و دسترسی به دارایی‌های منجمد شده و تضمین‌های مالی کلان، متعهد به همکاری نزدیک با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای مدیریت برنامه هسته‌ای خود شده است [6][8].

بازگشایی تنگه هرمز و ثبات اقتصادی یکی از جنبه‌های حیاتی این توافق که مورد استقبال شدید کارنی قرار گرفت، بازگشایی تنگه هرمز است. این آبراه استراتژیک که بخش بزرگی از انرژی جهان از آن عبور می‌کند، در طول درگیری‌ها به طور موثری مسدود شده بود. کارنی اعلام کرد که کانادا آماده است تا با استفاده از توانمندی‌های خود در زمینه‌های نظارتی و مالی، به بازگشایی این مسیر تجاری کمک کند [1][3]. او تأکید کرد که بازگشت ثبات به این منطقه، تأثیر مثبتی بر بازارهای جهانی انرژی و امنیت دریانوردی خواهد داشت.

چالش‌های پیش رو و واکنش‌های بین‌المللی با وجود خوش‌بینی‌های کارنی، این توافق با مخالفت‌های جدی در داخل منطقه روبرو شده است. مقامات اسرائیلی با اشاره به مفاد توافق در مورد وضعیت لبنان، نارضایتی خود را ابراز کرده‌اند [1][7]. کارنی ضمن پذیرش وجود ریسک‌های اجرایی، تأکید کرد که مشارکت گسترده کشورهای مختلف در تدوین این توافق، به آن مشروعیت و قدرت اجرایی بیشتری می‌بخشد [4][9]. قرار است مراسم رسمی امضای این یادداشت تفاهم در تاریخ ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ در سوئیس برگزار شود که آغازگر دوره‌ای جدید از دیپلماسی در خاورمیانه خواهد بود [1][6].