شعله‌ور شدن دوباره خاورمیانه؛ حملات تلافی‌جویانه ایران به پایگاه‌های آمریکا

تشدید درگیری‌ها در تنگه هرمز و پاسخ نظامی آمریکا بحران اخیر از روز ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ آغاز شد، زمانی که یک کشتی باری با پرچم سنگاپور به نام «M/V Ever Lovely» در حال خروج از تنگه هرمز هدف حمله پهپادی قرار گرفت [۲]. در واکنش به این اقدام، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در تاریخ ۲۶ ژوئن اعلام کرد که جنگنده‌های آمریکایی به تأسیسات ذخیره‌سازی موشک، پهپاد و سایت‌های راداری ساحلی ایران در نزدیکی شهر «سیریک» و جزیره «قشم» حمله کرده‌اند [۵]. واشینگتن این حملات را «پاسخی قدرتمند» برای تضمین آزادی کشتیرانی توصیف کرد، اما تهران این اقدام را نقض آشکار تفاهم‌نامه آتش‌بس موسوم به «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» دانست [۳].

پاسخ تلافی‌جویانه ایران به پایگاه‌های منطقه‌ای آمریکا در ساعات اولیه روز شنبه، ۲۷ ژوئن ۲۰۲۶، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که در پاسخ به تجاوزات اخیر آمریکا، چندین موقعیت نظامی متعلق به «ارتش تروریستی ایالات متحده» را در منطقه هدف قرار داده است [۱]. رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که این حملات تلافی‌جویانه به مواضعی صورت گرفته که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند [۳]. اگرچه جزئیات دقیقی از میزان خسارات وارده منتشر نشده، اما گزارش‌های محلی از شنیده شدن صدای انفجار در نزدیکی برخی تأسیسات حکایت دارند. سپاه پاسداران هشدار داده است که در صورت تکرار هرگونه تجاوز، پاسخ بعدی تهران «بسیار گسترده‌تر و کوبنده‌تر» خواهد بود [۱][۴].

وضعیت آماده‌باش در خلیج فارس و واکنش‌های دیپلماتیک به دنبال این تبادل آتش، پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در کشورهای بحرین، قطر، کویت و عربستان سعودی به حالت آماده‌باش کامل درآمده‌اند [۴]. جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در واکنشی تند اعلام کرد که «خشونت با خشونت پاسخ داده خواهد شد» و از ایران خواست اگر اختلافی در اجرای تفاهم‌نامه دارد، به جای درگیری نظامی از مسیرهای دیپلماتیک استفاده کند [۲]. در مقابل، ابراهیم عزیزی، از مقامات پارلمانی ایران، واشینگتن را متهم کرد که در میانه مذاکرات، بار دیگر به خاک ایران حمله کرده و به اصول توافقات پایبند نیست [۳].

خطر فروپاشی آتش‌بس و پیامدهای اقتصادی این تنش‌ها در حالی رخ می‌دهد که تفاهم‌نامه آتش‌بس میان دو کشور که تنها چند هفته از امضای آن می‌گذرد، در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است [۲]. تحلیلگران هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند امنیت انرژی جهان را به خطر اندازد، چرا که ایران بار دیگر بر حق حاکمیت خود بر تنگه هرمز تأکید کرده است [۳]. با وجود ادعای برخی مقامات آمریکایی مبنی بر اینکه این حملات به معنای آغاز یک جنگ گسترده نیست، آماده‌باش بی‌سابقه نیروها در دو سوی خلیج فارس نشان‌دهنده شکنندگی شدید ثبات در منطقه است [۵].