محاصره اسلامی علیه ایران؛ تحلیل مصطفی بالبای از آرایش جدید قدرت

تحلیل «محاصره اسلامی» در یادداشت بالبای مصطفی بالبای در ستون امروز خود در روزنامه جمهوریت، با عنوانی تکان‌دهنده به بررسی وضعیت فعلی ایران پرداخته است. او معتقد است که پس از نشست اخیر ناتو در آنکارا، ترکیه توانست «نمره کامل» را از میز مذاکرات دریافت کند، اما در مقابل، ایران با پدیده‌ای روبرو شده که او آن را «محاصره اسلامی» می‌نامد [۱]. این اصطلاح به معنای همسویی کشورهای منطقه و قدرت‌های مسلمان با استراتژی‌های بازدارنده ناتو و ایالات متحده است که هدف آن منزوی کردن کامل تهران در معادلات جدید امنیت منطقه‌ای است.

بازگشت محاصره دریایی و بحران تنگه هرمز این تحلیل در حالی منتشر می‌شود که ایالات متحده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶، رسماً محاصره دریایی بنادر ایران را مجدداً اعمال کرد [۲]. به گزارش منابع خبری، این اقدام در پاسخ به حملات اخیر به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز صورت گرفته است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با لحنی تند اعلام کرده است که ایالات متحده کنترل تنگه هرمز را به دست خواهد گرفت و از کشورهای منطقه خواسته است هزینه تامین امنیت این آبراه راهبردی را بپردازند [۳]. این فشار نظامی، مکمل همان محاصره دیپلماتیکی است که بالبای در یادداشت خود به آن اشاره کرده است.

انزوای تهران در فضای پس از جانشینی شرایط داخلی ایران نیز بر پیچیدگی این محاصره افزوده است. پس از ترور علی خامنه‌ای در فوریه ۲۰۲۶ و برگزاری مراسم تدفین طولانی‌مدت در ژوئیه، اکنون مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید با چالش‌های مشروعیت داخلی و فشارهای خردکننده خارجی روبروست [۲]. بالبای اشاره می‌کند که کشورهای اسلامی منطقه، به جای حمایت از تهران در برابر تهدیدات غرب، به سمت معماری امنیتی جدیدی حرکت کرده‌اند که ایران در آن جایی ندارد. این تغییر موضع، به ویژه از سوی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، نشان‌دهنده شکست دیپلماسی منطقه‌ای تهران در ماه‌های اخیر است.

پیامدهای راهبردی برای منطقه به گفته بالبای، نشست ناتو در آنکارا نقطه عطفی بود که در آن ترکیه نقش خود را به عنوان پل ارتباطی غرب و جهان اسلام تثبیت کرد، در حالی که ایران به عنوان هدف اصلی «سیاست‌های بازدارنده» معرفی شد [۱]. با توجه به حملات هوایی اخیر آمریکا به تأسیسات نظامی ایران و تهدید سپاه پاسداران به قطع کامل صادرات انرژی منطقه، «محاصره اسلامی» می‌تواند به معنای پایان دوران صبر راهبردی و آغاز یک رویارویی مستقیم باشد که در آن تهران حتی در میان همسایگان مسلمان خود نیز متحدی جدی نمی‌بیند.