تضمین ۳۰ ساله امنیت انرژی نخجوان از طریق خاک ترکیه

امروز، اول جولای ۲۰۲۶، مقامات ارشد انرژی ترکیه و آذربایجان اعلام کردند که نیازهای گاز طبیعی جمهوری خودمختار نخجوان برای سه دهه آینده به طور کامل از طریق زیرساخت‌های ترکیه تامین و تضمین شده است. این توافق که در پی تکمیل پروژه‌های زیرساختی کلیدی حاصل شده، وابستگی انرژی این منطقه را به مسیرهای ترانزیتی دیگر به حداقل می‌رساند [۱].

جزئیات توافق تاریخی ۳۰ ساله بر اساس گزارش خبرگزاری اخلاص (İHA)، این قرارداد بلندمدت که میان شرکت‌های دولتی بوتاش (BOTAŞ) ترکیه و سوکار (SOCAR) آذربایجان منعقد شده است، جریان پایدار گاز را از طریق خط لوله ایغدیر-نخجوان تضمین می‌کند. این خط لوله که ظرفیت انتقال سالانه صدها میلیون متر مکعب گاز را دارد، نه تنها نیازهای خانگی بلکه نیازهای صنعتی و نیروگاهی نخجوان را نیز پوشش خواهد داد [۱][۲]. این حرکت به عنوان بخشی از استراتژی کلان ترکیه برای تبدیل شدن به هاب انرژی منطقه و تقویت «کریدور انرژی شرق به غرب» ارزیابی می‌شود.

اهمیت استراتژیک خط لوله ایغدیر-نخجوان پروژه خط لوله انتقال گاز ایغدیر-نخجوان که عملیات اجرایی آن در سال‌های گذشته آغاز شده بود، اکنون به بهره‌برداری کامل رسیده است. این خط لوله به طول تقریبی ۸۵ کیلومتر در بخش ترکیه، از استان ایغدیر آغاز شده و به مرز سد ارس می‌رسد [۳]. پیش از این، نخجوان برای تامین گاز خود به قراردادهای سوآپ با کشورهای همسایه وابسته بود، اما با افتتاح این مسیر جدید، امنیت انرژی این منطقه به طور مستقیم به شبکه گاز ترکیه و منابع آذربایجان متصل شده است [۲].

تقویت پیوندهای برادری و ثبات منطقه‌ای کارشناسان معتقدند این توافق ۳۰ ساله فراتر از یک معامله تجاری ساده است. این اقدام نشان‌دهنده عمق روابط استراتژیک میان آنکارا و باکو تحت شعار «یک ملت، دو دولت» است. با تضمین انرژی نخجوان، ثبات اقتصادی در این جمهوری خودمختار افزایش یافته و پتانسیل‌های سرمایه‌گذاری در منطقه قفقاز جنوبی تقویت می‌شود [۱]. علاوه بر این، کاهش هزینه‌های ترانزیت و افزایش سرعت انتقال، از مزایای اقتصادی مستقیم این پروژه برای هر دو کشور است.

چشم‌انداز آینده همکاری‌های انرژی با نهایی شدن این قرارداد، انتظار می‌رود همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های دیگر انرژی از جمله برق و انرژی‌های تجدیدپذیر نیز گسترش یابد. ترکیه با استفاده از موقعیت ژئوپلیتیک خود، در حال تقویت پیوندهای انرژی با کشورهای ترک‌زبان است و قرارداد ۳۰ ساله با نخجوان، الگویی برای همکاری‌های مشابه در آینده محسوب می‌شود [۲][۳]. این پروژه همچنین نقش مهمی در کاهش نوسانات قیمت انرژی در بازار داخلی نخجوان ایفا خواهد کرد.