پایان نشست ناتو در آنکارا: توافق ۵۰ میلیارد دلاری و هشدار جدی به ایران

نشست دو روزه سران ناتو در آنکارا، پایتخت ترکیه، امروز ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ در حالی به پایان رسید که دو موضوع کلیدی یعنی نوسازی صنایع دفاعی و بحران فزاینده با ایران، فضای این اجلاس را تحت‌الشعاع قرار داد. رهبران ۳۲ کشور عضو در بیانیه پایانی خود بر تعهد «آهنین» به دفاع جمعی تأکید کردند [۱].

توافق ۵۰ میلیارد دلاری برای تقویت بنیه دفاعی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این نشست، اعلام توافق برای خرید تسلیحاتی و تجهیزات دفاعی به ارزش بیش از ۵۰ میلیارد دلار بود. این بسته شامل ۱۲ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در حوزه پهپادهای نسل جدید و هواپیماهای جاسوسی است [۶]. ناتو در این نشست تلاش کرد تا با انتقال بخشی از زنجیره تأمین به داخل اروپا، وابستگی خود را به بازارهای خارجی کاهش دهد. برای نمونه، ۱۱ کشور عضو توافق کردند که سیستم‌های راداری پیشرفته شرکت سوئدی «ساب» را جایگزین مدل‌های آمریکایی کنند [۶]. مارک روته، دبیرکل ناتو، تأکید کرد که این سرمایه‌گذاری‌ها برای حفظ برتری عملیاتی ائتلاف در برابر تهدیدات نوین ضروری است [۴].

پیام قاطع به تهران و پایان آتش‌بس بخش بزرگی از مذاکرات روز دوم نشست به تنش‌های اخیر در خلیج فارس اختصاص داشت. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حاشیه این نشست اعلام کرد که توافق آتش‌بس با ایران به دلیل حملات به نفت‌کش‌ها در تنگه هرمز «به پایان رسیده است» [۴]. او هشدار داد که ایالات متحده ممکن است حملات سنگین‌تری را علیه اهداف ایرانی انجام دهد. بیانیه پایانی اجلاس آنکارا نیز با لحنی صریح از ایران خواست تا به آزادی دریانوردی احترام بگذارد و تأکید کرد که تهران هرگز نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد [۱]. کشورهای عضو ناتو حمایت خود را از واکنش‌های نظامی اخیر آمریکا برای حفاظت از مسیرهای تجاری بین‌المللی اعلام کردند [۲].

نقش محوری ترکیه در صنایع نظامی ناتو میزبانی آنکارا فرصتی طلایی برای نمایش قدرت صنایع دفاعی ترکیه بود. شرکت‌های بزرگی نظیر «آسلسان» و «روکتسان» قراردادهای استراتژیکی را در زمینه‌های پدافند موشکی، سیستم‌های فضایی و پهپادهای تهاجمی با متحدان امضا کردند [۵]. گزارش‌ها حاکی از آن است که بیش از ۵۶ درصد از صادرات دفاعی ۱۱ میلیارد دلاری ترکیه در سال گذشته به کشورهای عضو ناتو بوده است [۴]. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در این نشست بر لزوم مشارکت بیشتر ترکیه در پروژه‌های امنیتی اروپا تأکید کرد و این کشور را «شریک قابل اعتماد» برای آینده ناتو خواند [۵].

حمایت از اوکراین و چالش‌های داخلی علاوه بر موضوع ایران، ناتو متعهد شد که در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۷۰ میلیارد یورو کمک نظامی به اوکراین ارائه دهد [۱]. با این حال، نشست بدون حاشیه نبود؛ اصرار مجدد ترامپ بر کنترل ایالات متحده بر گرینلند با مخالفت صریح دانمارک روبرو شد و انتقادات او از سطح بودجه دفاعی برخی کشورهای اروپایی نظیر اسپانیا، نشان‌دهنده تداوم برخی شکاف‌های داخلی در ائتلاف بود [۴].