رایزنی سرنوشت‌ساز نتانیاهو و ترامپ درباره فرآیند مذاکره با ایران

هماهنگی استراتژیک در آستانه توافق بزرگ در تاریخ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌ها حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ در تماسی تلفنی، فرآیند پیچیده مذاکرات با ایران را مورد بحث و بررسی قرار داده‌اند. این گفتگو در حالی صورت می‌گیرد که منطقه پس از ماه‌ها درگیری نظامی، اکنون در آستانه یک تحول دیپلماتیک بزرگ قرار دارد. نتانیاهو پس از این تماس اعلام کرد که او و پرزیدنت ترامپ در مورد ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای «توافق کامل» دارند [۱]. این هماهنگی سطح بالا نشان‌دهنده تلاش واشینگتن برای اطمینان دادن به متحد اصلی خود در منطقه، پیش از نهایی کردن هرگونه سندی با تهران است.

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد: چارچوبی برای صلح مذاکرات که با میانجی‌گری فعال پاکستان به مراحل نهایی رسیده است، منجر به تدوین پیش‌نویسی موسوم به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» شده است [۲]. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این توافق شامل یک دوره مذاکره ۶۰ روزه برای دستیابی به یک معاهده جامع هسته‌ای است. در مقابل، ایالات متحده متعهد شده است که محاصره دریایی بنادر ایران را لغو کرده و حدود ۲۴ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده این کشور را آزاد کند [۳]. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تایید کرده است که طرفین هیچ‌گاه تا این حد به یک توافق نهایی نزدیک نبوده‌اند، هرچند ترامپ نسبت به برخی درزهای خبری از سوی رسانه‌های ایرانی ابراز نارضایتی کرده است [۴].

نگرانی‌های امنیتی اسرائیل و شروط نتانیاهو علیرغم اعلام هماهنگی کامل، دولت اسرائیل همچنان نسبت به نیات بلندمدت تهران مشکوک است. نتانیاهو در بیانیه رسمی خود تاکید کرد که «تا زمانی که من نخست‌وزیر هستم، ایران به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت» [۱]. اسرائیل اصرار دارد که هرگونه توافق جدید باید شامل مکانیسم‌های راستی‌آزمایی بسیار سخت‌گیرانه و دائمی باشد، نه محدودیت‌های زمانی که در توافقات قبلی وجود داشت. همچنین، مقامات دفاعی اسرائیل تصریح کرده‌اند که حتی در صورت امضای توافق، از «مناطق امنیتی» ایجاد شده در لبنان و غزه عقب‌نشینی نخواهند کرد تا از عدم بازسازی توان نظامی گروه‌های نیابتی اطمینان حاصل کنند [۲].

چشم‌انداز منطقه و واکنش‌های بین‌المللی بازارهای جهانی به احتمال صلح واکنش مثبتی نشان داده‌اند و قیمت نفت با کاهش محسوسی روبرو شده است [۳]. با این حال، مسیر پیش رو همچنان با چالش‌های جدی همراه است. ترامپ اعلام کرده است که احتمالاً این تفاهم‌نامه در روزهای آینده در اروپا به امضا خواهد رسید، اما همزمان هشدار داده است که اگر ایران به تعهدات خود پایبند نباشد، با سخت‌ترین واکنش‌های ممکن روبرو خواهد شد [۴]. این رویکرد «فشار و دیپلماسی» همزمان، هسته اصلی استراتژی دولت ترامپ در سال ۲۰۲۶ را تشکیل می‌دهد که هدف آن بازترسیم نقشه امنیتی خاورمیانه است [۵].