مؤسسه پژوهشی حاجی بکتاش ولی نوشهر درهای خود را به روی محققان گشود

تحولی نو در مطالعات فرهنگی و مذهبی ترکیه

امروز، ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۶، نقطه عطفی در فعالیت‌های آکادمیک منطقه کاپادوکیا رقم خورد. مؤسسه پژوهشی حاجی بکتاش ولی که زیر نظر دانشگاه نوشهر فعالیت می‌کند، اعلام کرد که تمامی امکانات کتابخانه‌ای، اسناد خطی و آرشیوهای دیجیتال خود را برای استفاده پژوهشگران و دانشگاهیان بازگشایی کرده است [۱]. این اقدام با هدف تبدیل شدن این مرکز به قطب اصلی مطالعات علوی‌گری و بکتاشی‌گری در سطح جهانی صورت گرفته است.

این مؤسسه که نام خود را از عارف بزرگ قرن سیزدهم، حاجی بکتاش ولی گرفته است، نه تنها یک مرکز آموزشی، بلکه گنجینه‌ای از تاریخ شفاهی و مکتوب آناتولی است. با افتتاح رسمی این درها، محققان اکنون می‌توانند به منابعی دسترسی پیدا کنند که پیش از این تنها با مجوزهای خاص قابل مشاهده بود [۲].

دسترسی به گنجینه‌های خطی و دیجیتال

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این بازگشایی، دسترسی به بخش نسخه‌های خطی است. این بخش شامل مجموعه‌ای بی‌نظیر از اشعار، رسالات عرفانی و اسناد تاریخی مربوط به طریقت بکتاشی است. مدیریت مؤسسه اعلام کرده است که فرآیند دیجیتال‌سازی این اسناد در دو سال گذشته با دقت بالایی انجام شده تا محققان بتوانند بدون آسیب رساندن به نسخه‌های اصلی، از محتوای آن‌ها بهره‌مند شوند [۱].

علاوه بر اسناد مکتوب، آرشیو صوتی و تصویری مؤسسه که شامل ضبط‌های میدانی از مراسم‌های آیینی و موسیقی عرفانی منطقه است، در اختیار پژوهشگران حوزه مردم‌شناسی و اتنوموزیکولوژی قرار گرفته است. این منابع برای درک عمیق‌تر تأثیرات اجتماعی و فرهنگی حاجی بکتاش ولی بر ساختار جامعه ترکیه ضروری هستند [۳].

نقش دانشگاه نوشهر در دیپلماسی علمی

ریاست دانشگاه نوشهر در مراسم افتتاحیه تأکید کرد که این مؤسسه قصد دارد با برقراری تفاهم‌نامه‌های همکاری با دانشگاه‌های معتبر جهان، تبادل دانشجو و استاد را در حوزه‌های مرتبط تسهیل کند. این مرکز اکنون به عنوان یک پل ارتباطی بین شرق و غرب در زمینه مطالعات عرفانی عمل می‌کند [۲].

پژوهشگرانی که مایل به استفاده از این امکانات هستند، می‌توانند از طریق سامانه آنلاین دانشگاه درخواست خود را ثبت کرده و پس از تأیید کمیته علمی، از خدمات اقامتی و پژوهشی در محل مؤسسه بهره‌مند شوند. انتظار می‌رود این حرکت، موج جدیدی از انتشارات علمی و مقالات پژوهشی را در مجلات معتبر بین‌المللی به همراه داشته باشد [۳].

چشم‌انداز آینده و صیانت از میراث

افتتاح این مرکز تنها یک گام اولیه است. برنامه‌های آتی شامل برگزاری سمپوزیوم‌های بین‌المللی سالانه و ایجاد یک موزه زنده از فرهنگ بکتاشی در محوطه دانشگاه است. با توجه به موقعیت جغرافیایی نوشهر در منطقه توریستی کاپادوکیا، این مؤسسه می‌تواند نقش مهمی در جذب گردشگری علمی و فرهنگی ایفا کند [۱].

در نهایت، این اقدام نشان‌دهنده تعهد ترکیه به حفظ و معرفی تنوع فرهنگی و مذهبی خود به جهانیان است. مؤسسه حاجی بکتاش ولی اکنون آماده است تا به عنوان فانوس دریایی دانش برای کسانی که در جستجوی حقیقت و معرفت در تاریخ آناتولی هستند، عمل کند.