15 Dakika Kuralı Neden Kaldırılmıyor? ÖSYM'den 6 Gerekçe

20 ve 21 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonrasında, sadece birkaç saniye gecikmeyle sınava alınmayan adayların görüntüleri sosyal medyada yeniden tartışma konusu oldu. Kamuoyu ve bazı denetleyici kurumlar bu kuralda esneklik talep ederken, ÖSYM yayımladığı resmi raporla bu katı kuraldaki ısrarın 6 temel nedenini sıraladı [1].

1. Cevap Kağıtlarının Kişiselleştirilmesi ve Belge Güvenliği ÖSYM'nin açıklamasına göre, her aday için fotoğraf ve kimlik bilgilerini içeren özel bir cevap kağıdı basılmaktadır. Bu cevap kağıtları doğrudan belirlenen sıra ve salon numarasıyla eşleşmektedir. Geç kalan adayların alternatif salonlara alınması, kimlik ve belge doğrulama sürecini bozmakta ve tüm sınavın güvenliğini tehlikeye atmaktadır [2].

2. Joker Aday ve Kimlik Sahteciliğinin Önlenmesi Merkezin en ciddi endişelerinden biri, asıl adayların yerine başka kişilerin sınava girmesi ihtimalidir. İncelemeler, giriş saatindeki herhangi bir esnekliğin, sınavın başlama anındaki kargaşadan yararlanarak yetkisiz kişileri içeri sızdırmaya çalışan kopya şebekeleri için bir açık kapı oluşturabileceğini göstermektedir [1][3].

3. Belirli Salonlarda Toplu Kopya Girişiminin Engellenmesi Geç kalan adaylar için 'özel salonlar' tahsis edilmesi yönünde öneriler sunulmuştu, ancak ÖSYM bu adımın usulsüzlükleri teşvik edebileceğine inanıyor. Nitekim birbirini tanıyan adaylar, belirli bir salonda toplanmak ve toplu kopya şansını artırmak için kasıtlı olarak geç kalabilirler [2].

4. Ayrı Sınavlarda Soru Eşdeğerliğinin Sağlanamaması Bazı eleştirmenler geç kalanlar için ek veya ayrı bir sınav yapılmasını önermiştir. ÖSYM, kısa bir süre içinde zorluk derecesi açısından tamamen eşdeğer sorular hazırlamanın imkansız olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum, milyonlarca adayın nihai sıralamasındaki adaleti yok edecek ve geniş çaplı hukuki itirazlara yol açacaktır [1].

5. Zamanında Gelen Adayların Haklarının Korunması Geç kalanlar için istisna yaratılması, ÖSYM tarafından sınav yerine saatler öncesinden gelen milyonlarca adaya karşı bir ayrımcılık olarak görülmektedir. Kurum, kuralların gevşetilmesinin kamuoyundaki 'sınav adaleti' algısını zedeleyeceğine ve gelecek yıllarda genel disiplinin çökmesine neden olacağına inanmaktadır [3].

6. Makro Yönetimde Kaosun Önlenmesi Türkiye'deki üniversite sınavının 2,4 milyondan fazla adayın katılımıyla gerçekleştirildiği göz önüne alındığında, zamanlama kurallarındaki herhangi bir esneklik yönetimsel bir kaosa dönüşebilir. ÖSYM, gecikme nedeniyle sınavdan mahrum kalmanın bir 'ceza' değil, adayın aylar öncesinden ilan edilen disiplin kurallarına uymadaki kişisel ihmalinin doğrudan bir sonucu olduğunu vurgulamıştır [1][2].