Pakistan'dan ABD ve İran'a 'İslamabad Anlaşması'nı Canlandırma Yönünde Acil Çağrı

İslamabad Anlaşması'nda Kriz: İmzadan Çöküş Tehdidine 9 Temmuz 2026 tarihinde Orta Doğu bölgesi bir kez daha topyekün bir savaşın eşiğine gelmiş durumda. Pakistan Dışişleri Bakanlığı, gerilimin tırmanmasından duyduğu derin endişeyi dile getirerek Washington ve Tahran'ı, imzalanmasının üzerinden henüz birkaç hafta geçen 'İslamabad Anlaşması' (Islamabad Accord) hükümlerine bağlı kalmaya çağırdı [1]. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump arasında 18 Haziran 2026'da dijital ortamda imzalanan bu anlaşmanın, Şubat 2026'da başlayan askeri çatışmaları sona erdirmesi hedefleniyordu [2].

14 maddelik bu anlaşma; Hürmüz Boğazı'nın ticari gemiciliğe derhal açılması, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması ve nükleer program ile İran'ın dondurulmuş varlıkları üzerine nihai müzakereler için 60 günlük bir süre tanınması gibi hayati maddeleri içeriyordu. Ancak son 48 saatte yaşanan olaylar, bu diplomatik başarının ciddi bir çöküş riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Temmuz 2026'da Karşılıklı Saldırılar ve Diplomatik Çıkmaz Gerilim, ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılara yanıt olarak İran'ın güneyindeki Çabahar ve Bender Abbas dahil 80'den fazla stratejik hedefe saldırdığını duyurmasıyla zirveye ulaştı [3]. Bu eyleme misilleme olarak İslam Devrim Muhafızları Ordusu; Kuveyt ve Bahreyn'deki hava üsleri ile ABD 5. Filo karargahı dahil bölgedeki 85 ABD askeri mevzisini füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldı.

Ankara'daki NATO zirvesine katılan Donald Trump, sert bir dille anlaşmanın kendisi için 'bittiğini' ilan etti ve Tahran ile müzakere etmeyi 'zaman kaybı' olarak nitelendirdi [3]. Bu açıklamalar, ana arabulucu olan Pakistan'ın diyalog gerekliliğini vurgulamaya devam ettiği ve bu krizin çözümü için askeri bir alternatif olmadığına inandığı bir dönemde yapıldı.

Pakistan'ın Kilit Rolü ve Bölgesel Barış Çabaları Katar, Türkiye ve Mısır ile iş birliği içinde Nisan ayındaki ateşkesin ve Haziran anlaşmasının sağlanmasında merkezi bir rol oynayan Pakistan, şimdi tarafların bu paktan tamamen çekilmesini önlemeye çalışıyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, bölgesel istikrarın bu mutabakat zaptının titizlikle uygulanmasına bağlı olduğunu vurguladı.

Bazı askeri analistler, İsrail dahil diğer bölgesel aktörlerin bu anlaşmanın başarısını istemediğini ve ABD'nin pakttan çekilmesi için baskı yapabileceğini öne sürüyor [4]. Bununla birlikte İslamabad, İslamabad Anlaşması'nın çökmesinin, günde 21 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kalıcı olarak kapanmasına yol açabileceği ve bunun küresel ekonomiyi benzeri görülmemiş bir krizle karşı karşıya bırakacağı konusunda uyardı.

Belirsiz Gelecek ve Müzakere Masasına Dönüş Zorunluluğu 11 Temmuz'da Pakistan'da yeni bir teknik müzakere turunun yapılması planlanırken, bu toplantının gerçekleştirilmesi şu an belirsizliğe gömülmüş durumda. Pakistan, her iki tarafa da tehdit dili yerine birbirlerine karşı güç kullanmama taahhütlerine geri dönmeleri çağrısında bulundu. İran'ın 300 milyar dolarlık dondurulmuş varlığının akıbeti ve nükleer program izleme protokollerinin tamamı, bu hassas anlaşmanın korunmasına bağlı. Dünya şimdi İslamabad diplomasisinin savaş gölgesini bölgeden bir kez daha uzaklaştırıp uzaklaştıramayacağını bekliyor.