اعلام تحول بحرانی در روابط ایران و آمریکا توسط نخست‌وزیر پاکستان

در یک تحول دیپلماتیک بی‌سابقه که می‌تواند چهره خاورمیانه را تغییر دهد، شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، اعلام کرد که تهران و واشینگتن به توافقی جامع برای پایان دادن به درگیری‌های اخیر دست یافته‌اند [۱]. این بیانیه که در رسانه‌های بین‌المللی بازتاب گسترده‌ای داشته، نشان‌دهنده موفقیت تلاش‌های میانجی‌گرانه اسلام‌آباد است که از آوریل ۲۰۲۶ تحت عنوان «مذاکرات اسلام‌آباد» آغاز شده بود.

جزئیات یادداشت تفاهم اسلام‌آباد طبق گزارش‌های منتشر شده، این توافق که به «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» شهرت یافته، شامل بنود حیاتی برای کاهش تنش‌های نظامی و اقتصادی است. نخست‌وزیر پاکستان در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت: «با کنار گذاشتن هیاهوها، می‌توانیم تأیید کنیم که متن نهایی و مورد توافق برای صلح حاصل شده است و پاکستان اکنون از نزدیک با هر دو طرف برای نهایی کردن گام‌های بعدی همکاری می‌کند» [۲]. این توافق شامل بازگشایی فوری تنگه هرمز، لغو تدریجی محاصره بنادر ایران و چارچوبی جدید برای نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای است.

واکنش‌های واشینگتن و تهران دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، ضمن تأیید نزدیکی به توافق، اشاره کرد که امضای رسمی ممکن است در اوایل هفته آینده در اروپا انجام شود [۵]. از سوی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در پیامی اعلام کرد که توافق «هرگز تا این حد نزدیک نبوده است»، هرچند از رسانه‌ها خواست تا از گمانه‌زنی درباره جزئیات دقیق پیش از نهایی شدن کامل خودداری کنند [۲]. مقامات ارشد آمریکایی پیشرفت مذاکرات را بین ۸۰ تا ۸۵ درصد برآورد کرده‌اند، اما بر لزوم تأیید نهایی توسط ساختارهای قدرت در تهران تأکید دارند.

نقش پاکستان به عنوان تثبیت‌کننده منطقه‌ای پاکستان در این بحران نقش «تثبیت‌کننده خالص منطقه‌ای» را ایفا کرده است. این کشور با تضمین عدم استفاده از حریم هوایی خود برای حملات علیه ایران و جلب اعتماد دولت ترامپ، توانست کانال‌های ارتباطی مستقیم را برقرار کند [۴]. سازمان ملل متحد نیز از این پیشرفت استقبال کرده و استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل، اعلام کرد که سازمان ملل از لحن مثبت گفتگوها دلگرم شده است [۳].

تأثیر بر امنیت انرژی و اقتصاد جهانی درگیری‌های چند ماه اخیر و بسته شدن تنگه هرمز باعث جهش بی‌سابقه قیمت نفت و اختلال در زنجیره تأمین جهانی شده بود. اعلام خبر دستیابی به متن توافق، بلافاصله تأثیر مثبتی بر بازارهای جهانی گذاشت. انتظار می‌رود با امضای این قرارداد، ثبات به بازار انرژی بازگشته و فشارهای تورمی ناشی از جنگ کاهش یابد [۵]. با این حال، نخست‌وزیر پاکستان هشدار داد که هنوز کمپین‌های ضداطلاعاتی برای خرابکاری در این روند صلح در جریان است و طرفین باید با هوشیاری گام‌های نهایی را بردارند.