İran-ABD Anlaşmasında Pakistan'ın Kilit Rolü; İslamabad Barışın Mimarı Oldu

Bugün, 16 Haziran 2026, dünya son on yılların en büyük diplomatik başarılarından birine tanıklık ediyor. 28 Şubat 2026'da başlayan ve bölgeyi tam bir çöküşün eşiğine getiren aylarca süren askeri çatışmanın ardından, İran ve Amerika Birleşik Devletleri nihayet kalıcı bir barış çerçevesi üzerinde anlaştılar. "İslamabad Mutabakatı" olarak bilinen bu anlaşma, Pakistanlı yetkililerin Tahran ve Washington arasındaki haftalarca süren yoğun diplomasisinin ve mekik dokumasının bir ürünüdür [1][2].

İslamabad Mutabakatı; Enerji ve Askeri Krize Son Yayınlanan detaylara göre bu anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerdeki tüm askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak durdurulmasını içeriyor. ABD Başkanı Donald Trump resmi bir açıklama yaparak İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırıldığını ve Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilere derhal yeniden açılacağını duyurdu [1][3]. Küresel enerji piyasalarını istikrara kavuşturmayı amaçlayan bu adım, dünya liderleri tarafından geniş çapta memnuniyetle karşılandı. Ayrıca, İran'ın dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığının 60 günlük bir süre içinde serbest bırakılması ve bunun yarısının teknik müzakereler başlamadan önce Tahran'ın kullanımına sunulması kararlaştırıldı [1.1.5].

Perde Arkası Diplomasi: General Asım Münir ve Şahbaz Şerif'in Rolü İslamabad'dan gelen raporlar, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı General Asım Münir'in bu süreçte eşsiz bir rol oynadığını gösteriyor. Bilgili kaynaklara göre, bu mutabakatın taslak metni, Donald Trump ve üst düzey İranlı yetkililerle yapılan çok sayıda telefon görüşmesinin ardından bizzat General Münir tarafından hazırlandı [4][1.4.1]. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye gibi bölgesel güçler arasında koordinasyon sağlayarak doğrudan ve dolaylı görüşmeler için güvenli bir zemin oluşturdu. Bu çabalar Pakistan'ı marjinal bir oyuncudan Orta Doğu'da "ana aktör" ve barışın mimarı konumuna getirdi [1.3.3].

Pakistan Neden Arabulucu Olarak Kabul Edildi? Pakistan'ın bu dosyadaki başarısı birkaç temel faktöre bağlıydı. Birincisi, Pakistan'ın kendi topraklarında ABD askeri üslerine sahip olmaması İran tarafının güvenini kazandı. İkincisi, İslamabad'ın Trump yönetimiyle yakın ilişkileri ve aynı zamanda Tahran ile açık iletişim kanallarına sahip olması ülkeye benzersiz bir konum kazandı [1.3.4]. Ayrıca Çin'in Pakistan'ın arabuluculuk rolüne verdiği stratejik destek, ülkenin uluslararası baskılara karşı diplomatik ağırlığını artırdı [1.3.3].

Gelecek Yol: Cenevre'de Resmi İmza İlk mutabakat zaptı ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf tarafından dijital olarak imzalanmış olsa da, resmi barış anlaşması imza töreninin 19 Haziran 2026 Cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılması planlanıyor [1.1.3][1.3.8]. Bu toplantının, nükleer programlar ve yaptırımların tamamen kaldırılmasına ilişkin detayların sonraki görüşme turlarında ele alınması amacıyla uluslararası gözlemciler ve ana arabulucuların katılımıyla gerçekleşmesi bekleniyor.