عذرخواهی پزشکیان و حمله به دبی؛ آیا سپاه پاسداران از کنترل خارج شده است؟

امروز، ۳ ژوئیه ۲۰۲۶، منطقه خلیج فارس بار دیگر شاهد تضادی آشکار در سیاست‌های داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران است. در حالی که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، تلاش می‌کند از طریق دیپلماسی و امضای تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی، سایه جنگ را از سر ایران دور کند، اقدامات میدانی سپاه پاسداران حکایت از داستانی متفاوت دارد. گزارش‌های اخیر «سی‌ان‌ان ترک» و سایر منابع منطقه‌ای، از هدف قرار گرفتن دبی و تداوم تنش‌ها خبر می‌دهند که با مواضع رسمی دولت در تضاد است [۵].

عذرخواهی بی‌سابقه و چالش حاکمیت مسعود پزشکیان پیش از این نیز در ماه مارس ۲۰۲۶، در اقدامی بی‌سابقه از کشورهای همسایه بابت حملات موشکی و پهپادی عذرخواهی کرده بود [۱]. او این حملات را ناشی از «سوءتفاهم در سلسله مراتب فرماندهی» و وضعیت «آتش‌به‌اختیار» برخی واحدها پس از کشته شدن رهبر پیشین در فوریه ۲۰۲۶ دانسته بود [۴]. با این حال، تکرار این حوادث و هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های اقتصادی در دبی، نشان می‌دهد که عذرخواهی‌های دیپلماتیک لزوماً به معنای توقف عملیات‌های نظامی نیست.

سپاه پاسداران؛ بازیگری مستقل؟ گزارش‌های اطلاعاتی و تحلیل‌های منتشر شده در روزهای اخیر، از جمله گزارش «وال استریت ژورنال»، بر شکاف فزاینده میان دولت پزشکیان و سپاه پاسداران تأکید دارند [۲]. در حالی که اولویت پزشکیان احیای اقتصاد و دسترسی به دارایی‌های مسدود شده است، سپاه پاسداران بر کنترل استراتژیک تنگه هرمز و نمایش قدرت نظامی پافشاری می‌کند. این وضعیت باعث شده تا ناظران بین‌المللی بپرسند که آیا فرماندهان نظامی به طور کامل از دستورات شورای موقت رهبری و دولت تبعیت می‌کنند یا به صورت خودسرانه عمل می‌نمایند [۵].

توافق با ترامپ و تهدید نقض آتش‌بس در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، تفاهم‌نامه‌ای میان دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان برای پایان دادن به درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز امضا شد [۳]. با این حال، از زمان امضای این توافق تاکنون، ده‌ها فروند موشک و پهپاد از سوی نیروهای منتسب به ایران شلیک شده است. حمله اخیر به دبی نه تنها ثبات اقتصادی امارات را تهدید می‌کند، بلکه اعتبار دیپلماتیک دولت پزشکیان را در مذاکرات جاری در قطر به شدت زیر سوال برده است [۳].

پیامدهای منطقه‌ای تداوم این حملات علی‌رغم لحن آشتی‌جویانه رئیس‌جمهور، کشورهای حوزه خلیج فارس را در وضعیت هشدار قرار داده است. مقامات دبی و ابوظبی با تقویت سامانه‌های پدافندی خود، خواستار شفافیت تهران در مورد سلسله مراتب فرماندهی نظامی شده‌اند. اگر پزشکیان نتواند کنترل موثری بر بازوهای نظامی اعمال کند، احتمال شکست توافقات صلح و بازگشت به درگیری‌های گسترده در تابستان ۲۰۲۶ بسیار زیاد خواهد بود.