چرا ۵۳ درصد داوطلبان دانشگاهی ۲۰۲۶ رشته‌های STEM را انتخاب کردند؟

شکستن رکوردها: آمار ۵۳ درصدی در سال ۲۰۲۶ بر اساس گزارش‌های رسمی منتشر شده در ۱۶ جولای ۲۰۲۶، آمار متقاضیان ورود به دانشگاه نشان‌دهنده یک تحول بزرگ در انتخاب رشته‌های تحصیلی است. طبق داده‌های وزارت آموزش و پرورش و آموزش عالی، از میان ۸۷۴,۸۱۱ داوطلبی که برای پذیرش در دوره‌های دانشگاهی ثبت‌نام کرده‌اند، ۴۶۷,۵۹۰ نفر (معادل ۵۳.۴ درصد) حداقل یکی از رشته‌های حوزه STEM (علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات) را در لیست اولویت‌های خود قرار داده‌اند [۱]. این رقم نشان‌دهنده افزایش قابل توجهی نسبت به سال‌های گذشته است و تایید می‌کند که بیش از نیمی از دانشجویان آینده، مسیر خود را در حوزه‌های فنی و علمی جستجو می‌کنند.

پروفسور نگوین تین تائو، مدیر بخش آموزش عالی، خاطرنشان کرد که این گرایش تنها یک موج گذرا نیست، بلکه نتیجه آگاهی فزاینده والدین و دانش‌آموزان از نقش حیاتی علوم پایه و مهندسی در اقتصاد دیجیتال است [۳].

پیشران‌های اصلی: از هوش مصنوعی تا سیاست‌های حمایتی یکی از دلایل اصلی این استقبال گسترده، تصویب و اجرای مصوبه شماره ۱۷۹/۲۰۲۶/ND-CP است که بورسیه‌های دولتی و حمایت‌های ویژه‌ای را برای ۱۵ رشته کلیدی در زمینه‌های علوم پایه، مهندسی و فناوری‌های استراتژیک در نظر گرفته است [۲]. این سیاست‌ها باعث شده تا حدود ۳۸ درصد از کل داوطلبان، رشته‌های اولویت‌دار دولتی را انتخاب کنند.

علاوه بر حمایت‌های مالی، ظهور و تسلط هوش مصنوعی (AI) و فناوری‌های نیمه‌هادی، جذابیت رشته‌هایی مانند علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات را دوچندان کرده است. آمارها نشان می‌دهد که نزدیک به ۱۸ درصد از کل متقاضیان، رشته‌های مرتبط با کامپیوتر را به عنوان انتخاب اصلی خود ثبت کرده‌اند [۱]. این دانشجویان به دنبال کسب مهارت‌هایی هستند که در بازار کار به شدت رقابتی سال ۲۰۲۶، تضمین‌کننده امنیت شغلی آن‌ها باشد.

بازار کار جهانی و تقاضا برای متخصصان STEM محبوبیت رشته‌های STEM تنها محدود به یک منطقه جغرافیایی خاص نیست، بلکه بازتابی از کمبود جهانی نیروی کار متخصص در این حوزه‌هاست. گزارش‌های بازار کار در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که مشاغل مرتبط با STEM با سرعتی سه برابر بیشتر از سایر حوزه‌ها در حال رشد هستند [۲].

فرصت‌های شغلی فراوان در صنایع نوظهور مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، بیوتکنولوژی و زیرساخت‌های ابری، انگیزه‌ای قوی برای دانشجویان فراهم کرده است تا سختی‌های تحصیل در رشته‌های فنی را به جان بخرند. همچنین، تفاوت فاحش درآمدهای اولیه فارغ‌التحصیلان STEM نسبت به سایر رشته‌ها، یکی دیگر از عوامل تعیین‌کننده در این تصمیم‌گیری بوده است [۳].

چالش‌ها و چشم‌انداز آینده با وجود این استقبال گسترده، مقامات آموزشی تاکید دارند که هدف تنها افزایش کمی تعداد دانشجویان نیست، بلکه ارتقای کیفی و گزینش هوشمندانه متقاضیان در اولویت قرار دارد. دولت‌ها در سال ۲۰۲۶ به دنبال آن هستند که ظرفیت دانشگاه‌ها را به صورت انتخابی در رشته‌های فنی کلیدی افزایش دهند تا از اشباع بازار در برخی حوزه‌ها و کمبود در حوزه‌های دیگر جلوگیری شود [۱].

این روند نشان می‌دهد که در سال‌های آینده، تخصص‌های بین‌رشته‌ای که دانش فنی را با مهارت‌های مدیریتی ترکیب می‌کنند، به صدر جدول محبوبیت بازخواهند گشت. موفقیت این ۵۳ درصد از داوطلبان، بستگی به توانایی سیستم‌های آموزشی در فراهم کردن زیرساخت‌های آزمایشگاهی و ارتباط مستقیم با صنعت دارد.