Katar'dan Hassas Açıklama: Milyarlarca Dolarlık İran Varlığı Barış Müzakerelerinin Odağında

Katar'ın 12 Milyar Dolarlık Öneri Paketinin Detayları İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki doğrudan müzakerelerde yaşanan tıkanıklığın ardından, ana arabulucu olarak Katar hükümeti, bir anlaşmayı kolaylaştırmak için orta yol bir plan sundu. 17 Haziran 2026'da yayınlanan raporlara göre, bu mali paket iki eşit parçadan oluşan toplam 12 milyar doları kapsıyor: Katar bankalarında tutulan mevcut 6 milyar dolarlık İran varlığı ve Doha'nın Tahran'a sağlayacağı 6 milyar dolarlık esnek bir kredi hattı veya kredi [2][5].

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari yaptığı açıklamada, bu mali kaynakların "müzakere masasının" bir parçası olduğunu ve taraflar arasında yakında nihai hale getirilmesi beklenen bir Mutabakat Zaptı'nın (MoU) imzalanması için karşılıklı güven oluşturmayı amaçladığını belirtti [1][3].

Kaynakların Serbest Bırakılma Zamanlaması Üzerindeki Anlaşmazlık Raporlar, son günlerdeki temel zorluklardan birinin İran'ın bu fonlara erişim zamanlaması olduğunu gösteriyor. Abbas Irakçi liderliğindeki ve Muhammed Bakır Galibaf tarafından desteklenen İran müzakere heyeti, taslak anlaşmanın imzalanmasıyla eş zamanlı olarak toplam dondurulmuş varlıkların %50'sinin (iddia edilen toplam 24 milyar doların yaklaşık 12 milyar doları) derhal serbest bırakılması konusunda ısrar etti [2][4].

Ancak Amerikan tarafı bu öneriye karşı çıkarak, kaynakların serbest bırakılmasının aşamalı olması ve "teknik önlemlerin doğrulanması" ile İran'ın barış mutabakatı hükümlerine uymasına bağlı olması gerektiğinde ısrar etti [3][5]. İran Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Hemmati de, bu kaynaklara etkin erişimi sağlamak için bankacılık işlemlerinin mutabakat zaptının resmi imzalanmasından sonra başlayacağını doğruladı [3].

Katar'ın "İslamabad Deklarasyonu"ndaki Rolü "İslamabad Deklarasyonu" olarak bilinen ve Katar, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'den oluşan bir ekibin arabuluculuğunda yürütülen müzakereler nihai aşamasına yaklaştı [4]. Katar'ın son açıklaması, gerilimlerin geri dönmesini önleme ve Hürmüz Boğazı'nın maliyetsiz bir şekilde yeniden açılmasını sağlama çabalarını yansıtıyor. Diplomatik raporlara göre, mali anlaşmaların bir kısmı, yaptırım baskısını azaltmak amacıyla Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin geçiş ücreti adı altında İran'a yapılacak ödemeleri de içeriyor [4].

Yeniden Yapılanma Görünümü ve 300 Milyar Dolarlık Fon Katar'da dondurulan varlıkların ötesinde, Haziran 2026 müzakereleri İran için 300 milyar dolarlık bir kalkınma ve yeniden yapılanma fonu kurulmasına yönelik daha geniş bir planı da içeriyor [4]. Washington bu fona doğrudan yatırım yapmayacağını açıklasa da, Körfez ülkelerinin katılımı ve İran'ın dünya genelindeki diğer döviz varlıklarının serbest bırakılması için yolu açıyor. Bu mutabakat zaptının Cuma günü resmen imzalanmasıyla İran'ın uluslararası toplumla ekonomik ilişkilerinde yeni bir dönemin başlaması bekleniyor [3][4].