ارزش واقعی لیر ترکیه در ژوئن ۲۰۲۶؛ گزارش جدید بانک مرکزی (TCMB)

بانک مرکزی جمهوری ترکیه (TCMB) امروز، ۶ ژوئیه ۲۰۲۶، گزارش ماهانه خود را در مورد «تحولات نرخ ارز مؤثر واقعی» برای ماه ژوئن منتشر کرد. این داده‌ها که به دقت توسط تحلیلگران اقتصادی دنبال می‌شوند، نشان‌دهنده تغییرات در قدرت خرید لیر ترکیه در برابر سبدی از ارزهای شرکای تجاری اصلی این کشور است [۱].

جزئیات شاخص نرخ ارز مؤثر واقعی (REK) بر اساس داده‌های رسمی منتشر شده، شاخص نرخ ارز مؤثر واقعی (REER) بر پایه شاخص قیمت مصرف‌کننده (TÜFE) در ماه ژوئن ۲۰۲۶ با ۰.۸۰ واحد کاهش نسبت به ماه قبل، به سطح ۱۰۴.۹۰ رسید [۲]. این در حالی است که شاخص مذکور در ماه مه در سطح ۱۰۵.۷۰ قرار داشت. این کاهش نشان‌دهنده افت جزئی در ارزش واقعی لیر پس از رسیدن به بالاترین سطح شش سال اخیر در آوریل ۲۰۲۶ است [۴]. در مقابل، شاخص مبتنی بر قیمت تولیدکننده (Yİ-ÜFE) با ۰.۷۰ واحد افزایش به ۱۰۰.۹۸ واحد رسید که نشان‌دهنده فشارهای هزینه‌ای در بخش تولید است [۳].

تأثیر نوسانات دلار و یورو بر ارزش لیر در ماه ژوئن، لیر ترکیه در برابر ارزهای معتبر جهانی با نوساناتی همراه بود. گزارش بانک مرکزی حاکی از آن است که در این ماه، دلار آمریکا به طور متوسط ۱.۸۱ درصد و یورو ۰.۴۲ درصد در برابر لیر ترکیه تقویت شده‌اند [۲]. این تغییرات در نرخ ارز اسمی، یکی از عوامل اصلی کاهش شاخص ارزش واقعی لیر در ماه گذشته میلادی بوده است. با این حال، تورم داخلی همچنان به عنوان یک نیروی محرک عمل کرده و مانع از افت شدیدتر شاخص شده است [۵].

تحلیل تفاوت میان شاخص‌های مصرف‌کننده و تولیدکننده نکته قابل توجه در گزارش اخیر، حرکت متضاد دو شاخص اصلی است. در حالی که شاخص مبتنی بر تورم مصرف‌کننده کاهش یافته، شاخص مبتنی بر تورم تولیدکننده صعودی بوده است. بانک مرکزی توضیح داد که افزایش تورم ماهانه در ترکیه (۰.۹۹ درصد برای مصرف‌کننده و ۱.۸۰ درصد برای تولیدکننده) اثر افزایشی بر شاخص داشته، اما تغییرات در سبد ارزهای جهانی و تورم کشورهای طرف تجاری، اثر کاهشی بزرگتری بر شاخص مصرف‌کننده گذاشته است [۳][۵].

چشم‌انداز اقتصادی و تورم در ترکیه کارشناسان معتقدند که روند فعلی نشان‌دهنده تلاش‌های بانک مرکزی برای حفظ ثبات قیمت‌ها در محیطی پرنوسان است. با توجه به اینکه نرخ بهره سیاستی در ماه ژوئن در سطح ۳۷ درصد ثابت باقی مانده، تمرکز اصلی بر کنترل تورم و جلوگیری از کاهش بیش از حد ارزش واقعی لیر است تا رقابت‌پذیری صادراتی کشور حفظ شود [۴]. تداوم شکاف بین تورم تولیدکننده و مصرف‌کننده همچنان به عنوان یک چالش ساختاری برای سیاست‌گذاران پولی ترکیه باقی مانده است.