Rusya-İran Güvenlik İstişareleri; İsviçre'deki Kritik Müzakerelerin Analizi

İsviçre Müzakerelerinin Gölgesinde Tahran-Moskova Koordinasyonu 24 Haziran 2026 tarihinde, Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS üyesi ülkelerin üst düzey güvenlik yetkilileri toplantısının oturum aralarında İran İslam Cumhuriyeti'nin güvenlik temsilcileriyle kapsamlı bir görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşmelerin ana ekseni, İran ve ABD arasında İsviçre'de gerçekleşen son müzakerelere ilişkin gelişmelerin değerlendirilmesiydi [1]. Şoygu, bu istişarelerin iki ülkenin karmaşık uluslararası koşullarda hassas bilgi alışverişinde bulunmasına ve dış politika oluştururken birbirlerinin çıkarlarını gözetmesine olanak tanıdığını vurguladı.

Dörtlü Çalışma Gruplarının Oluşturulması: Nihai Anlaşmaya Doğru Bir Adım mı? Diplomatik kaynaklardan gelen raporlar, İran ve ABD arasındaki teknik müzakerelerin 23 Haziran'da İsviçre'nin "Bürgenstock" tatil beldesinde sona erdiğini gösteriyor. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi'nin açıklamasına göre, taraflar dört uzman çalışma grubu oluşturulması konusunda anlaştılar: "Yaptırımların Kaldırılması", "Nükleer İşler", "Ekonomik Yeniden Yapılanma ve Kalkınma" ve "Denetim ve Uygulama" [2][4]. Bu çalışma grupları, 18 Haziran'da iki ülke başkanı Mesud Pezeşkiyan ve Donald Trump tarafından dijital olarak imzalanan mutabakat zaptının uygulama detaylarını nihayete erdirmekle görevlendirildi [3].

Kalan Zorluklar: Hürmüz Boğazı'ndan Lübnan Krizine Rusya, Tahran ve Washington arasındaki herhangi bir anlaşmanın Avrasya'daki güç dengesini değiştirebileceği düşüncesiyle bu müzakere sürecini yakından takip ediyor. Bu görüşmelerdeki zorlu noktalardan biri Hürmüz Boğazı'nın durumudur. İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, bu stratejik su yolunun yönetiminin tamamen İran egemenliğinde kalacağını ve savaş öncesi koşullara dönülmeyeceğini vurguladı [2]. Ayrıca, Lübnan'da ateşkes sağlanması ve İsrail'in Hizbullah'a yönelik saldırılarının durdurulması, İran'ın nükleer dosyada ilerleme kaydetmek için temel ön koşulları arasında belirtildi [4].

BRICS'in Rolü ve Bölgesel İttifaklar Şoygu'nun Yeni Delhi'de İranlı yetkililerle görüşmesi, iki ülke arasındaki ilişkilerin BRICS gibi yeni güç blokları çerçevesindeki stratejik derinliğini göstermektedir. Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri, Moskova ve Tahran'ın stratejik ortaklar olarak geleneksel olmayan güvenlik sorunları ve siber tehditlerle mücadele etmek için koordinasyon içinde olduklarını belirtti [1]. Bu iş birlikleri, ABD liderliğindeki Batı'nın İsviçre müzakereleri yoluyla Orta Doğu'daki gerilimlerin bir kısmını yönetmeye çalıştığı bir dönemde güçlenirken, İran ve Rusya bölgenin siyasi ve güvenlik bağımsızlığının korunması gerektiğini vurguluyor.

Sonuç olarak, son istişareler Tahran ve Washington arasındaki diplomatik açılımlara rağmen, İran ve Rusya arasındaki güvenlik bağının her iki ülkenin dış politikasında bir denge unsuru olarak hareket etmeye devam ettiğini gösterdi. Moskova, İsviçre'deki herhangi bir anlaşmanın Tahran-Moskova stratejik iş birliğini zayıflatma pahasına olmayacağından emin olmak istiyor.