انتقاد تند سودا کاراجا از تبدیل دانشگاه‌های ترکیه به بنگاه‌های تجاری

در اواسط جولای ۲۰۲۶، بحران در سیستم آموزش عالی خصوصی ترکیه بار دیگر به صدر اخبار بازگشته است. سودا کاراجا، نماینده گازی‌انتپ از حزب کارگر (EMEP)، در یک نشست خبری در مجلس ملی ترکیه (TBMM)، به شدت از عملکرد دانشگاه‌های وقفی (خصوصی) انتقاد کرد. او با اشاره به اخراج بیش از ۱۵۰ استاد دانشگاه در پایان سال تحصیلی، اعلام کرد که این مؤسسات به جای تولید علم، به «بنگاه‌های فروش مدرک» تبدیل شده‌اند [۱][۲].

بحران اخراج اساتید و امنیت شغلی طبق اظهارات کاراجا، با فرارسیدن دوره تابستان، بسیاری از دانشگاه‌های وقفی در استانبول از جمله دانشگاه‌های «آرل»، «مال‌تپه»، «بیکنت» و «آیدین»، قراردادهای اساتید خود را تمدید نکرده‌اند. وی تأکید کرد که اکثر این اساتید در حوزه‌های علوم اجتماعی، ارتباطات و هنر فعالیت می‌کردند؛ حوزه‌هایی که از نظر مالکان این دانشگاه‌ها «سودآور» تلقی نمی‌شوند [۳]. کاراجا این اقدام را «کشتار آکادمیک» نامید و اشاره کرد که اساتید به عنوان «آیتم‌های هزینه» دیده می‌شوند که باید برای افزایش سود نهایی حذف شوند [۴].

دانشگاه یا ابزاری برای تراز مالی؟ یکی از تندترین بخش‌های سخنرانی کاراجا، اشاره به سوءاستفاده مالی مالکان این دانشگاه‌ها بود. او با بیان اینکه «دانشگاه‌ها محل تطهیر دفاتر حسابداری سرمایه‌داران نیستند»، اشاره کرد که این مؤسسات با وجود اینکه قانوناً باید غیرانتفاعی باشند، عملاً به عنوان ابزاری برای مدیریت مالی و مالیاتی شرکت‌های بزرگ مادر عمل می‌کنند [۱][۲]. وی افزود که فشار و استبدادی که این «پاترون‌ها» (کارفرمایان بزرگ) در کارخانه‌های خود علیه کارگران اعمال می‌کنند، اکنون به محیط‌های دانشگاهی سرایت کرده و اساتید را تحت فشار قرار داده است [۳].

فشار مضاعف بر دانشجویان و خانواده‌ها کاراجا در ادامه به تضاد آشکار میان افزایش سرسام‌آور شهریه‌ها و کاهش کیفیت خدمات آموزشی اشاره کرد. در حالی که دانشگاه‌های وقفی شهریه‌های سنگینی از خانواده‌ها دریافت می‌کنند، حقوق اساتید را در حداقل سطح نگه داشته و امنیت شغلی آن‌ها را از بین می‌برند [۱]. او از شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) انتقاد کرد که به جای نظارت بر این بی‌عدالتی‌ها، در برابر «شکار جادوگر» علیه دانشجویان معترض و اساتید منتقد سکوت کرده است [۳].

پرونده‌های اخلاقی و سرکوب منتقدان این نماینده مجلس همچنین به مورد خاص پروفسور «فریال سایگیلی‌گیل» اشاره کرد که پس از تلاش برای بررسی ادعاهای آزار و اذیت جنسی در دانشگاه آرل، با فشار و در نهایت اخراج مواجه شد. کاراجا تأکید کرد که دانشگاه‌ها به جای پوشاندن حقایق و سرکوب کسانی که به دنبال عدالت هستند، باید مهد تفکر انتقادی و امنیت اخلاقی باشند [۲][۴]. حزب کارگر ترکیه اعلام کرده است که این موضوع را از طریق طرح سؤال در مجلس پیگیری خواهد کرد تا دولت و وزارت آموزش ملی پاسخگوی این وضعیت باشند.