شیوا زاهد: استانبول، ویترینی ایده‌آل برای هنر معاصر ایران

استانبول؛ پل ارتباطی هنر ایران با جهان

در سال‌های اخیر، استانبول به یکی از قطب‌های اصلی هنر در منطقه تبدیل شده است. شیوا زاهد، که از چهره‌های شناخته شده در حوزه کیوریتوری و مشاوره هنری است، در گفتگو با بخش فرهنگ و هنر مجله ووگ ترکیه [1]، بر این نکته تأکید کرد که استانبول تنها یک شهر همسایه برای ایران نیست، بلکه دروازه‌ای استراتژیک برای ورود به بازارهای جهانی هنر محسوب می‌شود. به گفته او، ساختار فرهنگی استانبول به گونه‌ای است که هم مخاطبان شرقی و هم مجموعه‌داران غربی در آن احساس راحتی می‌کنند.

زاهد معتقد است که قرابت‌های فرهنگی و تاریخی میان ایران و ترکیه، بستری فراهم کرده که آثار هنرمندان معاصر ایرانی به خوبی درک و پذیرفته شوند. این شهر با داشتن گالری‌های سطح بالا و رویدادهای بین‌المللی نظیر «استانبول معاصر»، فرصتی بی‌نظیر برای هنرمندانی است که به دنبال دیده شدن در مقیاس جهانی هستند [2].

چرا هنر معاصر ایران به استانبول نیاز دارد؟

هنر معاصر ایران در دهه‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است، اما محدودیت‌های دسترسی به بازارهای بین‌المللی همواره یک چالش بزرگ بوده است. شیوا زاهد در تحلیل خود اشاره می‌کند که استانبول به عنوان یک «منطقه آزاد فرهنگی»، این محدودیت‌ها را از بین می‌برد. او می‌گوید: «استانبول فضایی را فراهم می‌کند که در آن هنر ایران می‌تواند بدون واسطه‌های پیچیده، مستقیماً با مجموعه‌داران بین‌المللی روبرو شود» [1].

علاوه بر این، حضور پررنگ هنرمندان ایرانی در نمایشگاه‌های ترکیه در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده یک روند صعودی در همکاری‌های هنری دوجانبه است. بسیاری از گالری‌داران در استانبول اکنون به دنبال جذب آثار ایرانی هستند، چرا که این آثار ترکیبی از سنت‌های عمیق و نگاه مدرن را ارائه می‌دهند که برای خریداران بین‌المللی بسیار جذاب است [3].

چشم‌انداز آینده و نقش کیوریتورها

شیوا زاهد در بخش دیگری از سخنان خود به نقش حیاتی کیوریتورها در این مسیر اشاره کرد. او بر این باور است که معرفی هنر ایران نباید تنها به نمایش آثار محدود شود، بلکه باید داستانی که پشت هر اثر نهفته است به درستی روایت شود. استانبول با داشتن زیرساخت‌های رسانه‌ای و هنری قدرتمند، بهترین مکان برای این روایتگری است [1].

او در پایان خاطرنشان کرد که در آینده‌ای نزدیک، شاهد پروژه‌های مشترک بیشتری میان هنرمندان ایرانی و گالری‌های استانبول خواهیم بود که نه تنها به نفع اقتصاد هنر دو کشور است، بلکه باعث تقویت دیپلماسی فرهنگی در منطقه نیز خواهد شد. این حرکت، جایگاه استانبول را به عنوان مرکز ثقل هنر خاورمیانه تثبیت می‌کند.