دفاع جنجالی رئیس دانشگاه شرناق از خویشاوندسالاری به نام مذهب

در یکی از عجیب‌ترین پرونده‌های فساد اداری در نظام دانشگاهی ترکیه، پروفسور عبدالرحیم آلقیش (Abdurrahim Alkış)، رئیس دانشگاه شرناق، در اول ژوئیه ۲۰۲۶ با دفاع علنی از «خویشاوندسالاری» (Nepotism)، موجی از حیرت و خشم را در محافل علمی و سیاسی برانگیخت. او در اظهاراتی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، اعلام کرد که استخدام بستگان و نزدیکانش در این دانشگاه نه تنها تخلف نیست، بلکه اجرای فرامین الهی و وظیفه دینی او محسوب می‌شود [۱].

توجیه مذهبی برای انتصابات فامیلی آلقیش در پاسخ به انتقادات شدیدی که درباره انتصاب اعضای خانواده‌اش در پست‌های کلیدی دانشگاه مطرح شده بود، منتقدان را «فتنه‌گر» خواند. او در بیانیه خود نوشت: «کسانی که این فتنه‌ها را پخش می‌کنند، چون به نماز جمعه نمی‌روند، نمی‌دانند که بر اساس ایمان ما، کمک به خویشاوندان در هر جمعه توصیه شده است.» وی تاکید کرد که فراهم کردن جایگاه‌های شغلی مناسب برای دوستان و بستگانش، هم حق قانونی او به عنوان رئیس دانشگاه و هم جزئی از باورهای مذهبی اوست [۲][۳].

این سخنان در حالی مطرح می‌شود که پیش از این نیز گزارش‌هایی درباره انتصاب برادر او، عبدالله آلقیش، در یک پست اداری اختصاصی منتشر شده بود که در آن زمان با واکنش‌های گسترده‌ای مواجه گشت [۴]. با این حال، رئیس دانشگاه اکنون با صراحت بیشتری از این رویکرد دفاع کرده و آن را به مسائل اعتقادی پیوند زده است.

تهدید منتقدان و تاکید بر وفاداری رئیس دانشگاه شرناق در بخش دیگری از سخنان خود، فضای آکادمیک را به عرصه‌ای برای سنجش وفاداری تبدیل کرد. او مدعی شد که راه را برای کسانی که به «چشم‌انداز» او باور دارند و با «شرف و وفاداری» به رئیس دانشگاه خدمت می‌کنند، باز خواهد کرد. آلقیش به صراحت تهدید کرد که کسانی را که در برابر اراده او مقاومت کرده یا علیه این انتصابات «شایعه‌پراکنی» می‌کنند، شناسایی کرده و از دانشگاه اخراج خواهد کرد [۱][۲].

او همچنین مدعی شد که برای انجام این تغییرات و انتصابات، از حمایت مقامات عالی‌رتبه در شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) برخوردار است و توانسته با استفاده از نفوذ خود، سهمیه‌های استخدامی متعددی را برای دانشگاه جذب کند تا افراد مورد نظر خود را در آنجا مستقر سازد [۱].

واکنش‌ها به نقض شایسته‌سالاری این اظهارات واکنش‌های تندی را در میان اساتید دانشگاه و فعالان مدنی ترکیه به همراه داشته است. منتقدان بر این باورند که تبدیل کردن دانشگاه به یک «بنگاه خانوادگی» تحت پوشش دین، ضربه مهلکی به اعتبار علمی ترکیه وارد می‌کند. بسیاری از کاربران در فضای مجازی با اشاره به نرخ بالای بیکاری فارغ‌التحصیلان نخبه، سخنان آلقیش را سوءاستفاده آشکار از مفاهیم مذهبی برای توجیه فساد ساختاری دانسته‌اند [۳].

در حالی که بحث‌ها درباره استعفا یا برکناری وی بالا گرفته است، این حادثه بار دیگر پرونده «انتصابات سفارشی» در دانشگاه‌های دولتی ترکیه را به صدر اخبار بازگردانده و پرسش‌های جدی را درباره نظارت دولت بر نهادهای آموزشی ایجاد کرده است.