عینک هوشمند دانشجویان ترکیه‌ای برای نابینایان: گامی به سوی استقلال

در تاریخ ۶ جولای ۲۰۲۶، خبرگزاری DHA گزارشی از یک دستاورد فناورانه توسط دانشجویان دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه باشکنت (Başkent Üniversitesi) منتشر کرد. این پروژه که «گام ایمن» (Safe Step) نامگذاری شده است، توسط چهار دانشجو به نام‌های آتا ارن تکلی، دیلان سایگیلی، مهمت کان ییلمام و گونش گورلک طراحی و اجرا شده است [۱]. هدف اصلی این اختراع، کاهش وابستگی افراد نابینا به عصای سفید و افزایش امنیت آن‌ها در محیط‌های شهری است.

قابلیت‌های فنی و تشخیص هوشمند موانع این عینک هوشمند مجهز به یک دوربین پیشرفته است که تصاویر محیط اطراف را به صورت بلادرنگ (Real-time) پردازش می‌کند. داده‌های تصویری از طریق اتصال بلوتوث به یک اپلیکیشن موبایل اختصاصی ارسال شده و پس از تحلیل توسط الگوریتم‌های هوش مصنوعی، نتایج به صورت بازخورد صوتی در گوش کاربر طنین‌انداز می‌شود [۲].

به گفته سازندگان، این سیستم قادر است موانع رایجی نظیر درختان، خودروها، پله‌ها و حتی چاله‌های موجود در مسیر را تشخیص دهد. گونش گورلک، یکی از اعضای تیم، توضیح داد که بسیاری از نابینایان هنگام حرکت در مسیرهای ویژه با موانع غیرمنتظره‌ای روبرو می‌شوند که عصای سنتی قادر به شناسایی زودهنگام آن‌ها نیست؛ اما این عینک می‌تواند با هشدار صوتی «چاله در مقابل شماست»، از بروز حوادث جلوگیری کند [۱][۳].

شناسایی اسکناس و تسهیل امور مالی یکی از ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد پروژه Safe Step، توانایی آن در شناسایی واحدهای پولی است. این عینک می‌تواند اسکناس‌های لیر ترکیه را تشخیص داده و ارزش آن‌ها را به کاربر اعلام کند. این قابلیت نه تنها در خرید روزمره به نابینایان کمک می‌کند، بلکه مانع از سوءاستفاده‌های احتمالی و کلاهبرداری مالی از این افراد می‌شود [۱]. جالب اینجاست که سیستم می‌تواند مجموع مبالغ چندین اسکناس را که همزمان مقابل دوربین قرار می‌گیرند، محاسبه کرده و به صورت یک عدد کلی اعلام نماید [۲].

فرآیند توسعه و چشم‌انداز آینده ساخت این پروتوتایپ حدود ۹ ماه به طول انجامیده و مراحل تست آن با موفقیت پشت سر گذاشته شده است. یکی از نکات انسانی این پروژه، تست دستگاه توسط پدربزرگ نابینای یکی از اعضای تیم بوده که رضایت کامل خود را از عملکرد آن ابراز کرده است [۳].

تیم سازنده اکنون در تلاش است تا طراحی عینک را فشرده‌تر و سبک‌تر کند تا برای استفاده طولانی‌مدت راحت‌تر باشد. آن‌ها امیدوارند با جذب سرمایه‌گذار، این محصول را به مرحله تولید انبوه برسانند و آن را به عنوان یک راهکار اقتصادی و بومی در اختیار جامعه معلولان قرار دهند [۲][۳]. این نوآوری نشان‌دهنده پتانسیل بالای دانشگاه‌های ترکیه در حل چالش‌های اجتماعی از طریق فناوری‌های نوین است.