تراژدی ثانیه‌ها در کنکور ۲۰۲۶ ترکیه؛ دانش‌آموزانی که پشت درهای بسته ماندند

در حالی که میلیون‌ها دانش‌آموز در ترکیه برای رسیدن به صندلی‌های دانشگاه در رقابتی نفس‌گیر شرکت می‌کنند، حوادث تلخ در ورودی حوزه‌های امتحانی بار دیگر به صدر اخبار بازگشته است. امروز، ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌های متعددی از داوطلبانی منتشر شده که علی‌رغم ماه‌ها تلاش، به دلیل تأخیرهای بسیار ناچیز از شرکت در آزمون بازماندند [۱].

حادثه عثمانیه: وقتی ثانیه‌ها سرنوشت را تغییر می‌دهند یکی از تکان‌دهنده‌ترین موارد امسال مربوط به «رومیسا ایشچی»، داوطلب ۱۸ ساله‌ای در شهر عثمانیه است. او که برای شرکت در آزمون توانمندی‌های رشته‌ای (AYT) راهی حوزه امتحانی شده بود، به دلیل ترافیک سنگین، تنها چند ثانیه پیش از بسته شدن نهایی درها به مدرسه رسید. با این حال، مأموران حفاظت در را درست در مقابل چشمان گریان او بستند. رومیسا در مصاحبه‌ای با رسانه‌ها اعلام کرد: «من به موقع رسیدم و هنوز ثانیه‌هایی باقی مانده بود، اما آن‌ها در را به روی من قفل کردند. یک سال تلاش من در چند ثانیه از بین رفت» [۱][۳]. این حادثه در حالی رخ داد که والدین سایر دانش‌آموزان با شعار «او را بپذیرید» سعی در متقاعد کردن مسئولان داشتند، اما قوانین سختگیرانه مانع از ورود او شد.

قانون ۱۵ دقیقه؛ سدی نفوذناپذیر در برابر آرزوها در ترکیه، قانونی موسوم به «قانون ۱۵ دقیقه» اجرا می‌شود که طبق آن، درهای حوزه‌های امتحانی دقیقاً ۱۵ دقیقه پیش از شروع آزمون بسته می‌شوند و پس از آن هیچ داوطلبی تحت هیچ شرایطی اجازه ورود ندارد. امسال نیز در شهرهایی مانند بورسا و کایسری، تصاویری از داوطلبانی منتشر شد که با تأخیرهای ۱۰ ثانیه‌ای تا ۲ دقیقه‌ای، پشت درهای بسته به گریه و التماس افتادند [۳]. این تصاویر بار دیگر بحث‌های قدیمی درباره لزوم انعطاف‌پذیری در قوانین آموزشی را زنده کرده است.

پاسخ رسمی سازمان سنجش (ÖSYM): چرا قوانین تغییر نمی‌کنند؟ در پاسخ به انتقادات گسترده، سازمان سنجش، گزینش و جایابی ترکیه (ÖSYM) امروز ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ بیانیه‌ای رسمی صادر کرد. این سازمان با برشمردن ۶ دلیل اصلی، تأکید کرد که امکان تغییر یا منعطف کردن این قانون وجود ندارد [۲]. به گفته ÖSYM، امنیت آزمون، جلوگیری از تقلب‌های سازمان‌دهی شده، و حفظ آرامش داوطلبانی که در داخل کلاس‌ها هستند، از مهم‌ترین دلایل بسته شدن زودهنگام درهاست. این سازمان معتقد است که حضور داوطلبان متأخر می‌تواند تمرکز دیگران را برهم زده و عدالت آموزشی را زیر سؤال ببرد [۴].

واکنش‌های اجتماعی و درخواست برای بازنگری بسیاری از کارشناسان آموزشی و نهادهای مدنی معتقدند که این سطح از سختگیری، فشار روانی غیرقابل تحملی را بر جوانان وارد می‌کند. در حالی که سازمان سنجش بر «نظم و امنیت» تأکید دارد، منتقدان به توصیه‌های قبلی نهادهای نظارتی اشاره می‌کنند که پیشنهاد داده بودند داوطلبان متأخر در سالن‌های مجزا آزمون بدهند تا هم امنیت حفظ شود و هم زحمات یک‌ساله آن‌ها به هدر نرود [۲]. تا این لحظه، مقامات آموزشی ترکیه هیچ نشانه‌ای از تغییر در این رویه برای سال‌های آینده نشان نداده‌اند.