واکنش تند تهران به واشینگتن: توافق تنها با پایبندی متقابل ممکن است

هشدار جدی تهران به ایالات متحده در تاریخ ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنشی تند به اقدامات اخیر واشینگتن اعلام کرد که تفاهم‌نامه منعقد شده میان دو کشور تنها در صورتی پابرجا خواهد ماند که هر دو طرف به تعهدات خود عمل کنند. عراقچی در پیامی صریح تأکید کرد: «مطابقت و توافق تنها با پایبندی متقابل امکان‌پذیر است» [۱]. این اظهارات پس از آن مطرح شد که تهران، وزارت خزانه‌داری آمریکا را به نقض صریح «بند ۹» تفاهم‌نامه ژوئن متهم کرد؛ بندی که بر اساس آن واشینگتن متعهد شده بود از وضع تحریم‌های جدید خودداری کند [۲].

نقض بند ۹ تفاهم‌نامه توسط واشینگتن طبق گزارش‌های منتشر شده، تنش‌های اخیر از زمانی آغاز شد که ایالات متحده تحریم‌های مالی جدیدی را علیه شبکه‌های اقتصادی ایران اعمال کرد. مقامات ایرانی معتقدند این اقدام نقض مستقیم تفاهم‌نامه‌ای است که در میانه ماه ژوئن ۲۰۲۶ برای کاهش تنش‌ها امضا شده بود [۳]. امیرسعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل، نیز هشدار داد که اگر ایالات متحده به نقض تعهدات بین‌المللی خود ادامه دهد، تهران دیگر خود را ملزم به اجرای مفاد این توافق نخواهد دانست. وی از شورای امنیت خواست تا اقدامات قاطعی برای پاسخگو کردن واشینگتن انجام دهد [۱][۴].

بن‌بست در آتش‌بس و ادعاهای متناقض همزمان با این تحولات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که «آتش‌بس به پایان رسیده است»، اما در عین حال با درخواست ایران برای ادامه مذاکرات موافقت کرده است [۲]. این در حالی است که سخنگوی وزارت امور خارجه ایران هرگونه درخواست رسمی برای مذاکره مجدد را رد کرده و تأکید کرده است که سیاست ایران بر اصل «تعهد در برابر تعهد» استوار است [۳]. تنش‌ها در تنگه هرمز و ادعاهای مربوط به حمله به کشتی‌های تجاری، فضای دیپلماتیک را بیش از پیش مسموم کرده است، به طوری که واشینگتن خواستار تعهد علنی ایران به باز نگه داشتن این آبراه بین‌المللی شده است [۴].

نقش میانجی‌گران و چشم‌انداز صلح با وجود لفاظی‌های تند، تلاش‌های دیپلماتیک در پشت صحنه همچنان ادامه دارد. گزارش‌ها حاکی از آن است که هیئت‌هایی از قطر و عمان در حال رایزنی میان دو طرف هستند تا از وقوع یک درگیری تمام‌عیار جلوگیری کنند [۲]. با این حال، موضع فعلی تهران نشان می‌دهد که بدون لغو تحریم‌های اخیر و بازگشت واشینگتن به اجرای کامل تفاهم‌نامه ژوئن، هرگونه پیشرفت در مذاکرات آتی در مسقط یا دوحه بسیار دشوار خواهد بود. ایران تأکید دارد که توپ اکنون در زمین ایالات متحده است تا صداقت خود را در عمل به توافقات نشان دهد [۱][۳].