بحران در تنگه هرمز؛ شلیک موشک به کشتی‌ها و تهدید به مداخله نظامی

امروز، ۷ ژوئیه ۲۰۲۶، گزارش‌های واصله از منطقه خلیج فارس حاکی از تشدید بی‌سابقه تنش‌ها در تنگه هرمز است. بر اساس داده‌های آژانس‌های امنیتی دریایی، شب گذشته سپاه پاسداران ایران دست‌کم دو موشک به سمت کشتی‌های تجاری در حال عبور از این آبراه راهبردی شلیک کرده است [1]. این حوادث درست در زمانی رخ می‌دهد که ایران در حال برگزاری مراسم خاکسپاری رهبر فقید خود است و همزمان، توافق موقت موسوم به «تفاهم‌نامه ژوئن» که برای بازگشایی مسیرهای کشتیرانی امضا شده بود، عملاً از هم پاشیده است.

حملات موشکی و نقض آتش‌بس طبق گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه‌های بین‌المللی از جمله آکسیوس، حملات موشکی دوشنبه شب باعث وارد آمدن خسارات جدی به دو کشتی تجاری شده است، هرچند گزارشی از تلفات جانی مخابره نشده است [1]. علاوه بر این، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) تایید کرد که صبح امروز یک نفتکش در سواحل «لیما» در عمان پس از اصابت یک پرتابه ناشناس دچار آتش‌سوزی شده است [3]. این حملات تنها چند هفته پس از امضای تفاهم‌نامه‌ای صورت می‌گیرد که قرار بود به ماه‌ها محاصره دریایی و درگیری نظامی پایان دهد، اما اکنون به نظر می‌رسد تهران با تعیین مسیرهای اجباری و تهدید به واکنش نظامی، کنترل کامل خود بر تنگه را بازپس گرفته است [1].

هشدار تند واشینگتن و آرایش نظامی جدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در واکنش به این تحولات با لحنی تند هشدار داد که صبر واشینگتن به پایان رسیده است. او در اظهاراتی اعلام کرد که ایران باید بین یک توافق پایدار یا مواجهه با قدرت کامل نظامی آمریکا یکی را انتخاب کند و افزود: «ما می‌توانیم زیرساخت‌های انرژی آن‌ها را در یک ساعت از کار بیندازیم» [2]. همزمان، گزارش‌ها نشان می‌دهد که بریتانیا و فرانسه در حال آماده‌سازی یک ناوگان چندملیتی برای عملیات مین‌روبی و اسکورت کشتی‌های تجاری در مسیرهای جنوبی نزدیک به سواحل عمان هستند تا انحصار ایران بر مسیرهای شمالی را بشکنند [3].

پیامدهای اقتصادی و وضعیت بنادر منطقه بازارهای جهانی انرژی بلافاصله به این اخبار واکنش نشان دادند. قیمت نفت برنت با افزایشی محسوس به مرز ۷۳ دلار رسید، هرچند به دلیل تصمیم اوپک پلاس برای افزایش تولید، این صعود تا حدی تعدیل شد [4]. در این میان، عبدالقادر اورال‌اوغلو، وزیر حمل‌ونقل ترکیه، اعلام کرد که با وجود بحران ژئوپلیتیک در تنگه هرمز، بنادر ترکیه در نیمه اول سال ۲۰۲۶ شاهد رشد بوده‌اند و حجم جابجایی کالا در آن‌ها به بیش از ۲۷۹ میلیون تن رسیده است که نشان‌دهنده تغییر مسیر برخی از جریان‌های لجستیکی به سمت بنادر مدیترانه است [5].

چشم‌انداز مبهم امنیت دریانوردی تحلیلگران معتقدند که وضعیت فعلی تنگه هرمز فراتر از یک درگیری ساده مرزی است. ایران از این آبراه به عنوان ابزاری برای فشار دیپلماتیک در مذاکرات هسته‌ای و کاهش اثر تحریم‌ها استفاده می‌کند [1]. با توجه به توقف مذاکرات غیرمستقیم در دوحه و اصرار تهران بر دریافت حق عبور از کشتی‌ها، پیش‌بینی می‌شود که هفته‌های آتی برای امنیت انرژی جهان بسیار حیاتی و پرخطر باشد. حضور پهپادهای انتحاری و مین‌های دریایی پیشرفته در منطقه، ریسک بیمه کشتی‌ها را به بالاترین سطح خود از زمان جنگ جهانی دوم رسانده است.