دیدار سرنوشت‌ساز ترامپ و اردوغان در آنکارا؛ پایان تحریم‌ها و بازگشت F-35

استقبال گرم در آنکارا: بازگشت دیپلماسی شخصی

در تاریخ ۷ ژوئیه ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با هواپیمای جدید «ایر فورس وان» خود که هدیه‌ای از سوی قطر است، در فرودگاه آنکارا به زمین نشست [۱]. او در بدو ورود مورد استقبال رسمی رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، قرار گرفت. این دیدار که در حاشیه سی‌وششمین نشست سران ناتو در آنکارا برگزار می‌شود، نشان‌دهنده احیای دیپلماسی شخصی میان دو رهبر است که در سال‌های اخیر با فراز و نشیب‌های بسیاری همراه بوده است [۲]. ترامپ در بدو ورود به مجتمع ریاست‌جمهوری «بش‌تپه» تأکید کرد که روابط واشینگتن و آنکارا در بهترین وضعیت تاریخی خود قرار دارد.

شکستن سد تحریم‌ها؛ از کاتسا تا F-35

مهم‌ترین خبر این نشست، اعلام رسمی ترامپ مبنی بر لغو تحریم‌های «کاتسا» (CAATSA) علیه ترکیه بود. این تحریم‌ها که در سال ۲۰۲۰ به دلیل خرید سامانه موشکی S-400 از روسیه وضع شده بود، مانع بزرگی در همکاری‌های دفاعی دو کشور محسوب می‌شد [۳]. ترامپ در کنفرانس خبری مشترک اظهار داشت: «ما نمی‌خواهیم دوستانمان را تحریم کنیم؛ زمان آن رسیده که این محدودیت‌ها را کنار بگذاریم.»

علاوه بر لغو تحریم‌ها، موضوع بازگشت ترکیه به پروژه جنگنده‌های نسل پنجم F-35 نیز به طور جدی مطرح شد. اردوغان با ابراز خوش‌بینی نسبت به این تصمیم، اعلام کرد که انتظار دارد در این نشست تصمیمی مطلوب اتخاذ شود [۴]. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که دولت ترامپ قصد دارد فروش موتورهای «جنرال الکتریک» برای جنگنده بومی ترکیه با نام «کان» (KAAN) را نیز تأیید کند [۱].

سوریه جدید و معادلات پیچیده خاورمیانه

بخش مهمی از گفتگوهای دوجانبه به وضعیت سوریه اختصاص داشت. با روی کار آمدن رژیم جدید در دمشق به رهبری «احمد الشرع» پس از سقوط اسد در سال ۲۰۲۴، ترکیه به عنوان بازیگر اصلی و لنگرگاه اقتصادی سوریه شناخته می‌شود [۴]. ترامپ و اردوغان درباره آینده امنیت مرزها و بازسازی سوریه گفتگو کردند. این در حالی است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، پیش از این دیدار از ترامپ خواسته بود در فروش تسلیحات پیشرفته به ترکیه احتیاط کند، اما به نظر می‌رسد اولویت ترامپ تقویت جناح شرقی ناتو و همکاری با آنکارا است [۳].

ناتو ۳.۰ و فشار بر متحدان اروپایی

این دیدار در حالی انجام شد که نشست ناتو در آنکارا با شعار «ناتو ۳.۰» در حال برگزاری است. ترامپ بار دیگر بر لزوم افزایش بودجه دفاعی کشورهای عضو به ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی تأکید کرد [۱]. او با تمجید از وفاداری ترکیه، از دیگر اعضای اروپایی خواست تا مسئولیت بیشتری در قبال امنیت قاره خود بپذیرند. موضوع جنگ اوکراین و دیدار احتمالی ترامپ با ولودیمیر زلنسکی در آنکارا نیز از دیگر محورهای این سفر پرماجراست که می‌تواند نقشه راه جدیدی برای امنیت جهانی ترسیم کند [۲].