ترامپ پایان آتش‌بس با ایران را اعلام کرد: «دیگر معامله نمی‌کنم»

اعلام رسمی پایان آتش‌بس در آنکارا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، امروز چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ (۸ ژوئیه ۲۰۲۶) در حاشیه نشست سران ناتو در آنکارا، در اظهاراتی جنجالی اعلام کرد که توافق آتش‌بس موقت با ایران از نظر او «پایان یافته» است [۱]. ترامپ که در کنار مارک روته، دبیرکل ناتو سخن می‌گفت، با لحنی بسیار تند مقامات جمهوری اسلامی را «شرور»، «دروغگو» و «بیمار» خطاب کرد و افزود که دیگر تمایلی به ادامه مذاکرات با تهران ندارد [۵].

او در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره وضعیت تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن امضا شده بود، گفت: «فکر می‌کنم همه چیز تمام شده است. معامله با آن‌ها فقط اتلاف وقت است. آن‌ها افرادی خشن هستند که اگر سلاح هسته‌ای داشتند، حتماً از آن استفاده می‌کردند» [۲]. این سخنان در حالی بیان شد که تنش‌ها در منطقه خلیج فارس به بالاترین سطح خود در سال‌های اخیر رسیده است.

شب خونین در خلیج فارس: تبادل آتش سنگین

اعلام پایان آتش‌بس پس از یک شب عملیات نظامی گسترده صورت گرفت. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که در پاسخ به حملات ایران به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز، بیش از ۸۰ هدف نظامی را در داخل خاک ایران، از جمله در بندرعباس، قشم، سیریک و بوشهر هدف قرار داده است [۴]. گزارش‌ها حاکی از آن است که زیرساخت‌های راداری، سکوهای موشکی و قایق‌های تندرو سپاه پاسداران هدف این حملات بوده‌اند.

در مقابل، سپاه پاسداران ایران با تایید شهادت یکی از نیروهای خود در بندر ماهشهر، اعلام کرد که در یک اقدام تلافی‌جویانه، ۸۵ موضع متعلق به ارتش آمریکا در بحرین و کویت را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است [۵]. مقامات تهران، واشینگتن را متهم کردند که با بازگرداندن تحریم‌های نفتی در روز گذشته، عملاً تفاهم‌نامه پایان جنگ را نقض کرده و آغازگر دور جدید درگیری‌ها بوده است [۴].

تلاطم در بازارهای جهانی و جهش قیمت نفت

سخنان ترامپ و وقوع درگیری‌های مستقیم نظامی، بلافاصله بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داد. قیمت نفت خام برنت با جهشی بیش از ۵ درصدی، به بالای ۷۹ دلار در هر بشکه رسید [۳]. تحلیلگران اقتصادی هشدار می‌دهند که بسته شدن احتمالی تنگه هرمز می‌تواند منجر به بحران بی‌سابقه در تأمین انرژی جهان شود.

همزمان با این تحولات، بازارهای بورس در نیویورک، اروپا و آسیا با افت شدیدی مواجه شدند. سرمایه‌گذاران نگرانند که فروپاشی آتش‌بس موقت که تنها کمتر از سه ماه دوام داشت، منطقه را به سوی یک جنگ تمام‌عیار سوق دهد [۳].

شکاف در ناتو و تهدید تجاری علیه اسپانیا

ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود در آنکارا، از متحدان ناتو به دلیل عدم حمایت کافی در تقابل با ایران به شدت انتقاد کرد. او به طور مشخص کشور اسپانیا را هدف قرار داد و آن را «شریکی وحشتناک» نامید که اجازه استفاده از پایگاه‌های خود برای حمله به ایران را نداده است [۱].

رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شد که به وزیر خزانه داری خود، اسکات بسنت، دستور داده است تا تمامی روابط تجاری با مادرید را قطع کند [۲]. این موضع‌گیری تند، نشان‌دهنده بروز شکافی عمیق در داخل ائتلاف ناتو در قبال بحران ایران است، در حالی که دبیرکل ناتو، مارک روته، سعی داشت واکنش نظامی آمریکا را «کاملاً ضروری» جلوه دهد [۴].