وعده ترامپ برای خرید محصولات کشاورزی آمریکا با دارایی‌های ایران

جزئیات طرح ترامپ برای دارایی‌های بلوکه شده ایران در حالی که تنش‌های دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن وارد فاز جدیدی شده است، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در اظهاراتی جنجالی اعلام کرد که دولت او قصد دارد از ۱۲ میلیارد دلار دارایی‌های مسدود شده ایران برای حمایت از بخش کشاورزی آمریکا استفاده کند [۱]. ترامپ در سخنرانی اخیر خود در کاخ سفید، ایران را یک «بازار جدید و دوست‌داشتنی» برای محصولات آمریکایی توصیف کرد و مدعی شد که این منابع مالی صرف خرید مقادیر عظیمی از گندم، ذرت و سویا از کشاورزان داخلی آمریکا خواهد شد [۳].

به گفته ترامپ، این فرآیند به زودی آغاز می‌شود و هدف آن تأمین نیازهای غذایی ایران از طریق تولیدات آمریکایی است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز با حمایت از این طرح، آن را یک «توافق کلاسیک به سبک ترامپ» نامید که همزمان باعث ثروتمندتر شدن کشاورزان آمریکایی و تأمین مواد غذایی برای مردم ایران می‌شود [۲]. این پیشنهاد به عنوان بخشی از تفاهم‌نامه جدیدی مطرح شده است که هدف آن پایان دادن به ماه‌ها درگیری در منطقه خلیج فارس است.

واکنش تند تهران: «ما تصمیم‌گیرنده نهایی هستیم» مقامات جمهوری اسلامی ایران بلافاصله به این ادعاهای ترامپ واکنش نشان داده و هرگونه الزام برای خرید محصولات کشاورزی از ایالات متحده را رد کردند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در پیامی تند در شبکه اجتماعی ایکس، اظهارات ترامپ را دروغین خواند و تأکید کرد که آمریکا در دهه‌های گذشته تنها «بی‌اعتمادی» صادر کرده است [۱]. او با لحنی کنایه‌آمیز نوشت که تنها صادرات واقعی آمریکا محصولات تراریخته و وعده‌های توخالی بوده است.

همچنین عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، تصریح کرد که بر اساس توافقات صورت گرفته، هیچ محدودیتی برای نحوه صرف این منابع وجود ندارد و ایران تنها بر اساس منافع ملی و کیفیت محصولات تصمیم خواهد گرفت که دارایی‌های آزاد شده را در کجا هزینه کند [۳]. مقامات ایرانی تأکید دارند که مدیریت این منابع باید به طور کامل در اختیار تهران باشد و واشینگتن حق دیکته کردن شرایط خرید را ندارد.

ابعاد اقتصادی و چالش‌های حقوقی توافق این طرح در حالی مطرح می‌شود که بازارهای جهانی با دقت روند مذاکرات ایران و آمریکا را دنبال می‌کنند. بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران که در کشورهایی مانند قطر مسدود شده بود، محور اصلی این بحث‌هاست [۲]. ترامپ مدعی است که این پول‌ها در حساب‌های تحت کنترل ایالات متحده باقی می‌ماند تا صرفاً برای خرید کالاهای بشردوستانه از شرکت‌های آمریکایی هزینه شود.

با این حال، تحلیلگران معتقدند که اجرای چنین طرحی با موانع حقوقی و سیاسی جدی روبرو است. از یک سو، فشار تندروها در داخل ایران علیه هرگونه وابستگی به محصولات کشاورزی آمریکا افزایش یافته و از سوی دیگر، در داخل ایالات متحده نیز برخی قانون‌گذاران نسبت به آزادسازی این منابع ابراز نگرانی کرده‌اند [۱]. علیرغم این چالش‌ها، دولت ترامپ اصرار دارد که این توافق می‌تواند صادرات کشاورزی آمریکا را که در سال‌های اخیر به دلیل تنش‌های تجاری آسیب دیده بود، احیا کند [۴].