ترامپ: بازرسان آژانس در زمان مناسب راهی ایران می‌شوند

تأکید بر بازرسی‌های «بی‌نهایت» و زمان‌بندی منعطف دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در جریان سفر خود به ایالت پنسیلوانیا، جزئیات جدیدی از روند مذاکرات هسته‌ای با ایران را فاش کرد. وی در گفتگو با خبرنگاران در فرودگاه تأکید کرد که بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) برای نظارت بر فرآیندهای مرتبط با اورانیوم غنی‌سازی شده به ایران اعزام خواهند شد [۱]. ترامپ با اشاره به اینکه در این زمینه هیچ ابهامی وجود ندارد، اظهار داشت: «بازرسی‌ها ۱۰۰ درصدی خواهد بود؛ آن‌ها در زمان مناسب اعزام می‌شوند و نیازی به عجله نیست، اما در وقت مقتضی در صحنه حضور خواهند داشت» [۷].

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترامپ در شبکه‌های اجتماعی مدعی شده است ایران با بازرسی‌های سطح بالا برای مدتی نامحدود (Infinity) موافقت کرده است [۴]. وی این توافق را گامی بزرگ برای اطمینان از «صداقت هسته‌ای» تهران در بلندمدت توصیف کرد [۵].

واکنش تهران؛ تکذیب هرگونه تعهد جدید علیرغم خوش‌بینی‌های ابراز شده از سوی واشینگتن، مقامات جمهوری اسلامی ایران روایت متفاوتی از نتایج مذاکرات سوئیس ارائه داده‌اند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اظهارات مقامات آمریکایی را رد کرده و اعلام کرد که هیچ برنامه فوری برای بازگشت بازرسان آژانس به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در جریان درگیری‌های سال گذشته وجود ندارد [۵].

تهران تأکید کرده است که در مذاکرات اخیر در بورگن‌اشتوک سوئیس، هیچ تعهد جدیدی فراتر از چارچوب‌های قبلی نپذیرفته است [۳]. این تناقض در گفتار میان دو طرف، تردیدهایی را در مورد پایداری توافق اولیه که هفته گذشته به امضا رسید، ایجاد کرده است. با این حال، ترامپ مدعی است که اگر ایران با این بازرسی‌ها موافقت نمی‌کرد، هیچ مذاکره‌ای ادامه نمی‌یافت [۴].

ابعاد اقتصادی توافق و رفع محدودیت‌های نفتی بخش مهمی از این توافق که تحت نظارت جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، در سوئیس پیش رفته است، شامل کاهش فشارهای اقتصادی بر ایران است. وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوزی ۶۰ روزه صادر کرده که به تهران اجازه می‌دهد نفت و محصولات پتروشیمی خود را به فروش رسانده و عواید آن را دریافت کند [۲].

ترامپ تصریح کرد که دارایی‌های آزاد شده ایران در حساب‌های امانی (Escrow) تحت کنترل آمریکا قرار خواهد گرفت و صرفاً برای خرید کالاهای بشردوستانه شامل غذا و دارو از ایالات متحده هزینه خواهد شد [۶]. وی همچنین اشاره کرد که اقتصاد ایران به دلیل جنگ و تحریم‌ها به شدت آسیب دیده و این توافق می‌تواند به بهبود وضعیت معیشتی کمک کند، مشروط بر اینکه تهران به تمامی تعهدات خود پایبند بماند [۱، ۷].

فشار داخلی در واشینگتن؛ رای معنادار سنا همزمان با پیشرفت مذاکرات دیپلماتیک، ترامپ در داخل آمریکا با چالش‌های سیاسی روبروست. مجلس سنای ایالات متحده با رای ۵۰ بر ۴۸، قطعنامه‌ای را تصویب کرد که هدف آن محدود کردن اختیارات جنگی رئیس‌جمهور در قبال ایران است [۵]. این اقدام نمادین نشان‌دهنده شکاف در حزب جمهوری‌خواه و نگرانی قانون‌گذاران از تداوم درگیری‌های نظامی است.

ترامپ در واکنش به این رای، آن را «بد موقع و بی‌معنا» خواند و تأکید کرد که این اقدامات تنها کار او را در میز مذاکره دشوارتر می‌کند، اما مانع از دستیابی او به یک «توافق عالی» نخواهد شد [۵]. او همچنین خاطرنشان کرد که هدف نهایی، جلوگیری دائمی ایران از دستیابی به سلاح هسته‌ای است و تهران نیز بر سر این موضوع توافق دارد [۱].