Trump: UAEK Müfettişleri Uygun Zamanda İran'a Gidecek

'Sonsuz' Denetimler ve Esnek Zamanlama Vurgusu ABD Başkanı Donald Trump, Pennsylvania eyaletine yaptığı gezi sırasında İran ile yürütülen nükleer müzakerelerin sürecine dair yeni detaylar açıkladı. Havalimanında gazetecilere verdiği demeçte, zenginleştirilmiş uranyumla ilgili süreçleri izlemek üzere Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) müfettişlerinin İran'a gönderileceğini vurguladı [1]. Bu konuda hiçbir belirsizlik olmadığını belirten Trump, "Denetimler %100 olacak; doğru zamanda gönderilecekler ve acele etmeye gerek yok, ancak vakti geldiğinde sahada olacaklar" dedi [7].

Bu açıklamalar, Trump'ın sosyal medya üzerinden İran'ın sınırsız bir süre (Infinity) boyunca üst düzey denetimleri kabul ettiğini iddia etmesinin ardından geldi [4]. Trump, bu anlaşmayı Tahran'ın uzun vadede "nükleer dürüstlüğünü" sağlamak için büyük bir adım olarak nitelendirdi [5].

Tahran'ın Tepkisi; Yeni Taahhütlerin Reddi Washington tarafından ifade edilen iyimserliğe rağmen, İran İslam Cumhuriyeti yetkilileri İsviçre'deki müzakere sonuçlarına dair farklı bir anlatı sundu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, ABD'li yetkililerin açıklamalarını reddederek, geçen yılki çatışmalar sırasında hasar gören nükleer tesislere UAEK müfettişlerinin geri dönmesi için acil bir plan olmadığını bildirdi [5].

Tahran, İsviçre'nin Bürgenstock kentindeki son müzakerelerde önceki çerçevelerin ötesinde hiçbir yeni taahhüdü kabul etmediğini vurguladı [3]. İki taraf arasındaki bu söylem farklılığı, geçen hafta imzalanan ön anlaşmanın sürdürülebilirliği konusunda şüpheler uyandırdı. Ancak Trump, İran bu denetimleri kabul etmeseydi hiçbir müzakerenin devam etmeyeceğini iddia ediyor [4].

Anlaşmanın Ekonomik Boyutları ve Petrol Kısıtlamalarının Kaldırılması Başkan Yardımcısı JD Vance'in gözetiminde İsviçre'de ilerleyen bu anlaşmanın önemli bir bölümü, İran üzerindeki ekonomik baskıların azaltılmasını içeriyor. ABD Hazine Bakanlığı, Tahran'ın petrol ve petrokimya ürünlerini satmasına ve gelirlerini elde etmesine izin veren 60 günlük bir lisans yayımladı [2].

Trump, İran'ın serbest bırakılan varlıklarının ABD kontrolündeki emanet (Escrow) hesaplarına yatırılacağını ve yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nden gıda ve ilaç dahil insani yardım malzemeleri satın almak için harcanacağını netleştirdi [6]. Ayrıca, İran ekonomisinin savaş ve yaptırımlar nedeniyle ağır hasar gördüğünü ve Tahran'ın tüm taahhütlerine bağlı kalması şartıyla bu anlaşmanın yaşam koşullarının iyileşmesine yardımcı olabileceğini belirtti [1, 7].

Washington'da İç Baskı; Anlamlı Senato Oyu Diplomatik müzakerelerdeki ilerlemeyle eş zamanlı olarak Trump, ABD içinde siyasi zorluklarla karşı karşıya. Amerika Birleşik Devletleri Senatosu, 50'ye karşı 48 oyla, Başkan'ın İran'a yönelik savaş yetkilerini kısıtlamayı amaçlayan bir kararnameyi kabul etti [5]. Bu sembolik adım, Cumhuriyetçi Parti içindeki bölünmeyi ve yasa koyucuların askeri çatışmaların devam etmesine dair endişelerini yansıtıyor.

Trump, bu oylamaya tepki olarak bunu "zamansız ve anlamsız" olarak nitelendirdi ve bu tür eylemlerin müzakere masasındaki işini zorlaştırdığını ancak "harika bir anlaşmaya" ulaşmasını engellemeyeceğini vurguladı [5]. Ayrıca nihai hedefin İran'ın nükleer silah edinmesini kalıcı olarak engellemek olduğunu ve Tahran'ın da bu konuda hemfikir olduğunu belirtti [1].