پاسخ تند ترامپ به انکار ایران: بازرسان آژانس در زمان مناسب اعزام می‌شوند

در تاریخ ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، فضای دیپلماتیک میان ایالات متحده و ایران بار دیگر شاهد یک تقابل جدی لفظی بود. این تنش تنها چند روز پس از امضای تفاهم‌نامه ۱۴ بندی برای پایان دادن به درگیری‌های نظامی اخیر و بازگشایی تنگه هرمز آغاز شد. هسته اصلی این اختلاف، حضور بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) در سایت‌های هسته‌ای ایران است که در طول جنگ سال گذشته آسیب دیده‌اند [۱][۳].

تناقض در بیانیه‌ها: از انکار تهران تا اصرار واشینگتن ماجرا از آنجا شروع شد که مقامات ایرانی، از جمله سخنگوی وزارت امور خارجه، اظهارات جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر موافقت تهران با بازگشت بازرسان را رد کردند. تهران مدعی است که هیچ پروتکل یا برنامه جدیدی برای بازرسی از سایت‌های بمباران شده وجود ندارد [۱][۵]. با این حال، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» و همچنین در بدو ورود به پنسیلوانیا، با واکنشی قاطع گفت: «آن‌ها اشتباه می‌کنند و خودشان هم می‌دانند که اشتباه می‌کنند. اگر توافق بر سر بازرسی‌ها نبود، من همین حالا مذاکرات را لغو می‌کردم» [۳][۴].

مفهوم «صداقت هسته‌ای» از نگاه ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا تاکید دارد که ایران برای تضمین آنچه او «صداقت هسته‌ای» (Nuclear Honesty) می‌نامد، با بازرسی‌های سطح بالا در بلندمدت موافقت کرده است. ترامپ معتقد است این بازرسی‌ها برای اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای حیاتی است [۲]. او در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره زمان دقیق اعزام تیم‌های آژانس گفت: «عجله‌ای در کار نیست؛ بازرسان در زمان مناسب روی زمین خواهند بود» [۴][۵].

بازگشایی تنگه هرمز و حساب‌های امانی بخشی از این توافق که با میانجی‌گری پاکستان حاصل شده، شامل بازگشایی تنگه هرمز به روی ترافیک تجاری است. ترامپ اعلام کرد که به دلیل «امتیازات بزرگ» ایران، اجازه داده است محاصره دریایی برداشته شود، هرچند کشتی‌های جنگی آمریکا برای واکنش احتمالی در منطقه باقی می‌مانند [۴]. همچنین مقرر شده است که دارایی‌های آزاد شده ایران در حساب‌های امانی تحت کنترل آمریکا قرار گیرد تا صرفاً برای خرید محصولات کشاورزی (مانند ذرت و سویا) و تجهیزات پزشکی از تولیدکنندگان آمریکایی هزینه شود [۵].

چالش‌های داخلی در واشینگتن همزمان با این تحولات، سنای آمریکا با رای ۵۰ به ۴۸، قطعنامه‌ای را برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ در قبال ایران تصویب کرد. ترامپ با انتقاد شدید از این اقدام، دموکرات‌ها را به تلاش برای تضعیف پیروزی‌های دیپلماتیک خود متهم کرد و مدعی شد که این قطعنامه در میانه مذاکرات نهایی برای پایان دادن همیشگی به جنگ، اقدامی غیرمیهن‌پرستانه است [۳][۴]. با وجود این اختلافات داخلی، کاخ سفید همچنان بر اجرای کامل مفاد تفاهم‌نامه ۱۸ ژوئن پافشاری می‌کند.