Trump'tan İran'ın İnkarına Sert Yanıt: UAEA Müfettişleri Doğru Zamanda Gönderilecek

24 Haziran 2026 tarihinde, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki diplomatik atmosfer bir kez daha ciddi bir sözlü çatışmaya sahne oldu. Bu gerilim, son askeri çatışmaları sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için imzalanan 14 maddelik mutabakat zaptından sadece birkaç gün sonra başladı. Bu anlaşmazlığın merkezinde, geçen yılki savaş sırasında hasar gören İran nükleer tesislerinde Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEA) müfettişlerinin bulunması yer alıyor [1][3].

Açıklamalardaki Çelişki: Tahran'ın İnkarından Washington'un Israrına Olay, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü de dahil olmak üzere İranlı yetkililerin, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Tahran'ın müfettişlerin dönüşünü kabul ettiğine dair açıklamalarını reddetmesiyle başladı. Tahran, bombalanan sahaların denetlenmesi için yeni bir protokol veya plan olmadığını iddia ediyor [1][5]. Ancak Donald Trump, 'Truth Social' sosyal ağında ve ayrıca Pensilvanya'ya varışında kararlı bir tepki vererek şunları söyledi: "Yanılıyorlar ve yanıldıklarını kendileri de biliyorlar. Eğer denetimler konusunda bir anlaşma olmasaydı, müzakereleri şu an iptal ederdim" [3][4].

Trump'ın Bakış Açısıyla 'Nükleer Dürüstlük' Kavramı ABD Başkanı, İran'ın 'Nükleer Dürüstlük' (Nuclear Honesty) adını verdiği durumu garanti altına almak için uzun vadeli, üst düzey denetimleri kabul ettiğini vurguluyor. Trump, bu denetimlerin İran'ın nükleer silah edinmemesini sağlamak için hayati olduğuna inanıyor [2]. Muhabirlerin UAEA ekiplerinin tam olarak ne zaman gönderileceğine ilişkin sorularına ise şu yanıtı verdi: "Acele yok; müfettişler doğru zamanda sahada olacaklar" [4][5].

Hürmüz Boğazı'nın Açılması ve Emanet Hesaplar Pakistan'ın arabuluculuğuyla varılan bu anlaşmanın bir parçası, Hürmüz Boğazı'nın ticari trafiğe yeniden açılmasını içeriyor. Trump, İran'ın 'büyük tavizleri' nedeniyle deniz ablukasının kaldırılmasına izin verdiğini, ancak ABD savaş gemilerinin olası bir tepki için bölgede kalmaya devam ettiğini açıkladı [4]. Ayrıca, İran'ın serbest bırakılan varlıklarının ABD kontrolündeki emanet hesaplara (escrow accounts) yatırılması ve bu paranın yalnızca Amerikalı üreticilerden tarım ürünleri (mısır ve soya fasulyesi gibi) ve tıbbi ekipman satın almak için harcanması kararlaştırıldı [5].

Washington'daki İç Zorluklar Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak, ABD Senatosu 48'e karşı 50 oyla Trump'ın İran'a yönelik savaş yetkilerini kısıtlayan bir karar tasarıyı kabul etti. Trump bu adımı sert bir dille eleştirerek, Demokratları diplomatik zaferlerini baltalamaya çalışmakla suçladı ve bu kararın savaşı sonsuza dek bitirmek için yapılan nihai müzakerelerin ortasında vatanseverlik dışı bir eylem olduğunu iddia etti [3][4]. Bu iç görüş ayrılıklarına rağmen Beyaz Saray, 18 Haziran mutabakat zaptı hükümlerinin tam olarak uygulanması konusunda ısrarını sürdürüyor.