ترامپ: ترکیه F-35 دریافت می‌کند؛ توافق با ایران به پایان رسید

بازگشت ترکیه به کلوپ F-35 و لغو تحریم‌ها دونالد ترامپ در دیداری دوجانبه با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، اعلام کرد که واشینگتن در حال بررسی جدی بازگشت آنکارا به برنامه جنگنده‌های پنهان‌کار F-35 است. ترامپ با ستایش از «وفاداری» ترکیه، تاکید کرد که زمان لغو تحریم‌های اعمال شده تحت قانون کاتسا (CAATSA) فرا رسیده است. [1] او در این باره گفت: «ما نمی‌خواهیم دوستانمان را تحریم کنیم. ترکیه در بسیاری از موارد بسیار وفادارتر از کشورهایی بوده که فکر می‌کردیم وفادار هستند.» [4] این تصمیم در حالی اتخاذ می‌شود که ترکیه در سال ۲۰۱۹ به دلیل خرید سامانه پدافندی S-400 از روسیه، از این پروژه اخراج شده بود. با این حال، ترامپ اکنون اشاره کرده است که نگرانی‌های امنیتی مربوط به S-400 قابل حل است و احتمالاً این سامانه‌ها به یک کشور ثالث منتقل خواهند شد تا راه برای تحویل F-35 هموار شود. [3][4] ## پایان توافق با ایران: «آن‌ها آدم‌های مریضی هستند» در بخش دیگری از اظهارات جنجالی خود در آنکارا، ترامپ اعلام کرد که تفاهم‌نامه و آتش‌بس موقت با ایران از نظر او «تمام شده» است. او با لحنی بسیار تند، رهبران ایران را «آدم‌های مریض» و «تفاله» خطاب کرد و گفت که دیگر تمایلی به معامله با تهران ندارد. [2][3] این موضع‌گیری پس از تبادل آتش سنگین بین نیروهای آمریکایی و ایران در منطقه و حملات به تانکرهای نفتی در تنگه هرمز صورت گرفت. ترامپ تاکید کرد: «تا جایی که به من مربوط می‌شود، معامله با آن‌ها فقط اتلاف وقت است. آن‌ها دروغگو هستند.» [2] این سخنان به معنای فروپاشی توافق اولیه‌ای است که ماه گذشته برای بازگشایی مسیرهای کشتیرانی و گفتگو درباره برنامه هسته‌ای حاصل شده بود. [3] ## واکنش‌های منطقه‌ای و مخالفت‌های داخلی وعده ترامپ به ترکیه با واکنش تند اسرائیل روبرو شده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هشدار داده است که فروش F-35 به ترکیه امنیت منطقه را به خطر می‌اندازد. [1] در داخل ایالات متحده نیز، بسیاری از اعضای کنگره از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه، نسبت به این چرخش ناگهانی ابراز تردید کرده‌اند. آن‌ها معتقدند تا زمانی که ترکیه سامانه S-400 را به طور کامل کنار نگذارد، نباید به تکنولوژی حساس F-35 دسترسی پیدا کند. [4] ## پیامدهای استراتژیک برای ناتو اظهارات ترامپ در نشست آنکارا، اتحاد ناتو را در وضعیت پیچیده‌ای قرار داده است. در حالی که او ترکیه را یک متحد وفادار می‌خواند، کشورهای اروپایی مانند اسپانیا، ایتالیا و فرانسه را به دلیل عدم حمایت از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران به شدت مورد انتقاد قرار داد. [1][2] ترامپ حتی دستور قطع روابط تجاری با اسپانیا را صادر کرد و این کشور را «شریک وحشتناک» در ناتو نامید. [2] این رویکرد نشان‌دهنده تغییر بنیادین در اولویت‌های استراتژیک واشینگتن و تمرکز بر متحدان فردی به جای ساختارهای سنتی اتحاد است.