تحول در روابط واشینگتن و آنکارا؛ ترامپ از لغو تحریم‌ها و بازگشت F-35 خبر داد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در جریان دیداری نمادین و پر اهمیت با رجب طیب اردوغان در آنکارا، اظهار داشت: «ما می‌دانیم که ترکیه چقدر کشور بزرگی است. امروز درباره تجارت، دفاع، ایران و بسیاری از موضوعات دیگر گفتگو خواهیم کرد و موضوع F-35 را نیز به دقت بررسی می‌کنیم» [2]. این سخنان که در حاشیه نشست سران ناتو در ژوئیه ۲۰۲۶ بیان شد، نشان‌دهنده گرم شدن بی‌سابقه روابط میان واشینگتن و آنکارا پس از سال‌ها تنش است.

پایان تحریم‌های کاتسا؛ گامی به سوی اعتماد متقابل یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این دیدار، اعلام رسمی ترامپ مبنی بر لغو تحریم‌های موسوم به «کاتسا» (CAATSA) علیه صنایع دفاعی ترکیه بود [1]. این تحریم‌ها که در سال ۲۰۲۰ و در پی خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ از روسیه وضع شده بود، مانع بزرگی در همکاری‌های نظامی دو کشور ایجاد کرده بود. ترامپ با اشاره به اینکه «ما نمی‌خواهیم دوستانمان را تحریم کنیم»، تأکید کرد که دولت او در حال هماهنگی با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، برای نهایی کردن این تصمیم است [2]. تحلیلگران معتقدند این اقدام می‌تواند راه را برای نوسازی ارتش ترکیه و تقویت جناح شرقی ناتو هموار کند [3].

جنگنده‌های F-35 و مسئله وفاداری آنکارا موضوع بازگشت ترکیه به برنامه جنگنده‌های پنهان‌کار F-35، محور اصلی گفتگوها بود. ترامپ در اظهاراتی که تعجب بسیاری از ناظران را برانگیخت، ترکیه را متحدی «وفادارتر» نسبت به برخی دیگر از کشورهای ناتو خواند [4]. او اعلام کرد که واشینگتن به طور جدی فروش این جنگنده‌های پیشرفته به آنکارا را در دستور کار قرار خواهد داد، هرچند که هنوز موانع قانونی و مخالفت‌هایی در کنگره آمریکا وجود دارد. اردوغان نیز با ابراز خوش‌بینی نسبت به این روند، یادآور شد که ترامپ همواره بر سر وعده‌های خود می‌ماند و انتظار دارد تعهدات قبلی در مورد تحویل جنگنده‌ها اجرایی شود [1].

امنیت منطقه‌ای و تقابل با ایران این دیدار در زمانی حساس انجام شد که تنش‌ها میان ایالات متحده و ایران به اوج خود رسیده است. در پی حملات اخیر به کشتی‌های تجاری در دریای عمان، نیروهای آمریکایی حملاتی را علیه اهداف ایرانی آغاز کرده‌اند [5]. ترامپ در آنکارا ضمن انتقاد از متحدان اروپایی مانند بریتانیا و فرانسه برای عدم حمایت کافی از عملیات‌های ضد ایرانی، از موضع ترکیه در قبال این بحران تمجید کرد [4]. ترکیه که همواره به عنوان یک پل دیپلماتیک عمل کرده، در این دوره نیز نقش میانجی را در گفتگوهای آتش‌بس و تبادل پیام میان واشینگتن و تهران ایفا کرده است [5].

چالش‌ها و چشم‌انداز آینده با وجود فضای مثبت حاکم بر دیدار آنکارا، چالش‌های جدی همچنان باقی است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، صراحتاً مخالفت خود را با فروش F-35 به ترکیه اعلام کرده و آن را تهدیدی برای توازن قدرت در منطقه دانسته است [4]. همچنین، برخی نمایندگان کنگره همچنان بر لزوم خروج کامل سامانه‌های اس-۴۰۰ از خاک ترکیه به عنوان پیش‌شرط نهایی تأکید دارند [2]. با این حال، اراده ترامپ برای تقویت پیوند با اردوغان و تمرکز بر اهداف تجاری ۱۰۰ میلیارد دلاری، نشان‌دهنده اولویت‌های جدید واشینگتن در سال ۲۰۲۶ است.