شکاف ۵ برابری قیمت سیب در ترکیه؛ از باغ تا سفره مصرف‌کننده

تحلیل وضعیت بازار در جولای ۲۰۲۶ بر اساس جدیدترین گزارش اتحادیه اتاق‌های کشاورزی ترکیه (TZOB) که در تاریخ ۲ جولای ۲۰۲۶ منتشر شد، شکاف قیمتی میان تولیدکننده و مصرف‌کننده در محصولات کشاورزی به شدت افزایش یافته است. شمسی بایراکتار، رئیس TZOB، اعلام کرد که در ماه ژوئن و ابتدای جولای، بیشترین اختلاف قیمت در محصول سیب مشاهده شده است [۱]. این گزارش نشان می‌دهد که قیمت‌ها در بازار خرده‌فروشی به طور میانگین ۴.۸ تا ۵ برابر قیمت درب باغ است که فشار مضاعفی را بر معیشت خانوارهای ترکیه وارد می‌کند.

سیب؛ رکورددار اختلاف قیمت در بازار داده‌های آماری حاکی از آن است که قیمت هر کیلوگرم سیب در محل تولید (درب باغ) حدود ۱۸.۷۵ لیر ترکیه است، اما همین محصول در فروشگاه‌های زنجیره‌ای و بازارهای شهری با قیمت نجومی ۸۹.۸۷ لیر به فروش می‌رسد [۳]. این اختلاف ۳۷۹.۳ درصدی، سیب را در صدر لیست محصولاتی قرار داده است که بیشترین سود واسطه‌گری را به خود اختصاص داده‌اند. پس از سیب، محصولاتی نظیر هویج با ۲۸۴ درصد و توت‌فرنگی با ۲۸۳ درصد اختلاف قیمت، در رتبه‌های بعدی قرار دارند [۱][۲].

نقش واسطه‌ها و هزینه‌های لجستیک روزنامه «مرزیفون بیلگی» (Merzifon Bilgi Gazetesi) در تحلیل خود اشاره کرده است که افزایش هزینه‌های سوخت، کود و برق باعث شده تا هزینه‌های تولید برای کشاورزان بالا برود، اما سود اصلی این چرخه به جیب واسطه‌ها و سیستم توزیع می‌رود [۲]. هزینه‌های حمل‌ونقل و انبارداری در سردخانه‌ها نیز به عنوان عوامل کلیدی در توجیه این گرانی مطرح شده‌اند، هرچند کارشناسان معتقدند سود خرده‌فروشی در فروشگاه‌های بزرگ بسیار فراتر از هزینه‌های جانبی است [۳].

پیامدهای اقتصادی برای مصرف‌کنندگان با توجه به اینکه تورم مواد غذایی در ترکیه در ژوئن ۲۰۲۶ به حدود ۳۵.۴ درصد رسیده است، این شکاف قیمتی باعث کاهش قدرت خرید مردم شده است. در حالی که تولیدکنندگان از عدم حمایت کافی و قیمت پایین خرید گلایه دارند، مصرف‌کنندگان نیز توان خرید میوه‌های فصل را از دست داده‌اند. اتحادیه‌های کشاورزی خواستار نظارت بیشتر بر بازارهای عمده‌فروشی و کاهش نقش واسطه‌های غیرضروری برای متعادل کردن قیمت‌ها در تابستان ۲۰۲۶ هستند [۱].